1970'den günümüze karşılaştırmalı Türkiye-Çin Halk Cumhuriyeti ilişkileri

Çin'in kayıt altındaki tarihi, dört bin yıl önce Sarı Nehir kenarındaoluşan ilk yerleşim merkezlerine kadar uzanır. M.Ö. 1450-1050yıllarında büyük bir kültüre sahip olan Shang Hanedanlığı ile Çin tarihibaşlamıştır. Bu dönemde bir Türk kabilesi olan Zhou Hanedanlığı'nınM.Ö. 1050'de Shang Hanedanlığı'nı yıkması ile Türk-Çin ilişkileribaşlamıştır. Zhou Hanedanlığı ile birlikte Çinliler, Büyük bir kültür vemedeniyete ulaşmıştır. M.Ö. 206 yılında Han Hanedanlığı'nın kurulmasıile Çin'de idari sistem daha da gelişmiştir. Teoman'ın yerine geçen Mete,çeşitli istilalarla, henüz birleşmemiş olan Çin'e kuvvet bakımındankarşılık verebilecek bir büyük güç haline gelmiştir. Ancak Çin gibinüfusu fazla bir ülkenin yalnızca Çin içinden yönetilebilecek olmasınedeniyle Mete, Çinli bir prensesle evlenerek Asya'daki iki büyük devletarasında ilk antlaşmasını yapmıştır.Han Hanedanlığı'nı yıkılması ile yaklaşık dört yüz yıl devamedecek bir parçalanma ve fetret dönemi yaşayan Çin; SuiHanedanlığı'nın kurulması ile tekrar tarih sahnesine çıkmıştır. M.S907'den sonra Çin; Moğollar tarafından yönetilmiştir. Moğollardan sonraancak 17. yüzyılda Qing Hanedanlığı'nı kurarak Mançular, bütün Çin'ehakim olabilmişlerdir. 19. yüzyıldan itibaren Çin; Batılı güçlerinmüdahalesi ile özellikle ngiltere'nin Çin'in toprak bütünlüğünüsavunmak politikasını bırakması ile Çin'de büyük bir milliyetçilikakımının doğmasına neden olmuştur. 1900'lardan itibaren yaklaşık elliyıl süren iç ayaklanmalar ve iktidar mücadelelerinden sonra 1 Ekim1949'da Mao Zedong'un Çin Halk Cumhuriyetini ilan etmesi ile Çin; yenibir dönemece girmiştir. Günümüzde ise 21. yüzyılın süper gücü olmayolunda ilerlemektedir.1 Ağustos 1971'de Türkiye'nin Çin Halk Cumhuriyeti'ni resmentanıması ile iki ülke arasındaki ilişkiler, 1990'lı yıllardan itibaren gelişmegöstermiştir. Siyasi ilişkiler daha çok üst düzey karşılıklı ziyaretlernezdinde devam etmektedir. Çin, en hassas yumuşak karnı olduğuDoğu Türkistan meselesinin dış destekçisi olarak Türkiye'yi görmektedirve ikili ilişkilerin gelişmesinin ön şartı olarak Doğu Türkistan'aAnkara'nın desteğinin kesilmesini ileri sürmektedir.ki ülkenin coğrafi uzaklığı, yeniden yapılanma süreci içinde olanÇin ekonomisinin karmaşık bir yapı sergilemesi, her iki ülkeningelişmekte olan ülkelerden olması ve ortak malları üretmeleri, Çin'inucuz iş güçüne dayalı üretim yapması, Çin'in 2001'de Dünya TicaretÖrgütü!ne üye olması, iki ülke arasındaki ticaretin Türkiye aleyhine açıkvermesine neden olmaktadır.Sonuç olarak, Çin'in çevresindeki ülkelerle sorunları olması, sonyıllarda ABD ve Rusya ile stratejik işbirliği ortaklık ilişkisine girmesisonucunda Çin; Türkiye ile uzun vadeli dostluk işbirliği ilişkisi kurmakniyetindedir. Bu nedenle Türkiye'nin Çin politikasında daha genişmanevra alanları kazanabilmesi, ancak Doğu Türkistan meselesindeelinden gelen beceriyi göstererek Çin'in bu konudaki saplantılarınınüstesinden gelmesi ile mümkün olacaktır.