1974 öncesi Avrupa Birliği'nde sosyal politikalar

1951 yılında Paris Antlaşması'nın imzalanmasıyla kömür ve çelikkaynaklarının ortak yönetimini sağlamak ve bu sektörleri kapsayan ortak birpazar oluşturmak amacıyla kurulan Avrupa Kömür ve Çelik Topluluğu ile1957 yılında Roma Antlaşması'yla kurulan, nükleer enerjinin gelişmesinisağlamak ve nükleer madenlerin asıl amaçları dışında kullanılmalarınıengellemek amacı taşıyan Avrupa Atom Enerjisi Topluluğu ile bir gümrükbirliği ve sermayenin, kişilerin, hizmetlerin ve malların serbest dolaşımınınsağlandığı bir ortak pazar kurulmasını amaçlayan Avrupa EkonomikTopluluğu, özünde sosyal değil ekonomik bir birlik kurmayı hedeflemişlerdir.Sosyal politika, en genel anlamıyla devletlerin, sosyal dengesizlik veadaletsizlikleri azaltmak ve toplumsal refahı sağlamak amacıyla toplumuntümüne yönelik aldıkları kararlar ile uygulamaları ifade etmektedir. AvrupaToplulukları'nın kuruluşundan bu yana bütünleşmenin sosyal boyututartışılırken Topluluk bünyesinde bütün üye devletler arasında uygulanacaksosyal bir politikaya ihtiyaç olduğunu savunan görüşler kadar Topluluğun birsosyal politikaya ihtiyacı olmadığı yolundaki görüşler de tartışılmıştır. Butartışmalar sonucunda üye devletler arasındaki farklı sosyal politikauygulamalarının haksız rekabete yol açacağı gerekçesiyle Topluluk KurucuAntlaşması'na sosyal politika ile ilgili hükümler eklenmiştir. Bu hükümler hiçşüphesiz Avrupa Birliği'nin kendine özgü bir niteliği olan ve üye devletlerinegemenliklerinin bir kısmını Topluluğa devretmeleri ile gerçekleşen?uluslarüstü? niteliğiyle işlerlik kazanmıştır.Avrupa Birliği'nin uluslarüstü niteliğinin kendisine verdiği düzenlemeyetkisiyle Topluluğun 1974 öncesi sosyal politika uygulamaları, TopluluklarKurucu Antlaşmaları ile ikincil hukuki kaynaklar doğrultusunda faaliyetgöstermiştir. Bu dönemde Topluluğun asıl amacı olan ekonomik bütünleşmehedefi doğrultusunda ortak pazarı gerçekleştirmek için sosyal politikalar,işçilerin serbest dolaşımının önündeki engellerin kaldırılmasına yönelikdüzenlemeleri içermiştir. Bu açıdan özellikle çalışanların sosyal güvenlikhakkı, bir üye ülke vatandaşının bir başka üye ülkeye çalışmak amacıylagittiğinde ülkesinde yararlandığı sosyal güvenlik haklarını arayacağıgerekçesiyle önem taşımaktaydı. Diğer taraftan mesleki eğitim konusunda daaynı amaç doğrultusunda üye ülkeler arasında mesleki niteliklerin, eğitimsonunda verilen sertifikaların ve diğer dokümanların karşılıklı olaraktanınması hedeflenmişti.1974 öncesi dönemde işsizlik sorununun ciddi boyutlarda olmamasınedeniyle Topluluğun istihdam politikasına ilişkin düzenlemeler arka plandakalırken işyerlerinde sağlık ve güvenliğin korunması ise daha çok AKÇT ileAAET'de kömür ve çelik endüstrileri ile nükleer enerji alanlarında çalışanlarınkorunması amacıyla öngörülmüştür. Kadın ve erkek işçiler arasında eşitlikkonusu ise Roma Antlaşması'nda ücret eşitliği bağlamında ele alınmış ancakgeniş anlamda her türlü eşitliği kapsayacak şekilde yorumlanmıştır. Budönemde Avrupa Sosyal Fonu'ndan ise, ağırlıklı olarak mesleki eğitim içinyararlanılmıştır.19-20 Ekim 1972 tarihinde gerçekleştirilen Paris Zirvesinde ise, ilkdefa Topluluğun sosyal bütünleşmesinin ekonomik bütünleşme kadar önemliolduğu vurgulanarak; 1 Ocak 1974 tarihinden önce bir sosyal eylemprogramının hazırlanması kararı alınmıştır. Bu karar çerçevesinde hazırlananSosyal Eylem Programı, Avrupa Birliği sosyal politikasının gelişmesine büyükkatkı sağlamıştır. Bu tarihten itibaren gerek Kurucu Roma Antlaşması'nıdeğiştiren Antlaşmalarla, gerekse tüzük ve yönergeler gibi ikincil hukukidüzenlemelerle Avrupa Birliği sosyal politikası, bugünkü etkin konumunagelerek Avrupa Birliği için ekonomik bütünleşme kadar sosyal bütünleşmeninde önemli olduğunu gözler önüne sermiştir. Tüm bu gelişmelerle 1974 öncesidönem, Avrupa Birliği'nde sosyal politikanın ortaya çıkmasını sağlayan vesosyal politikaya temel oluşturan bir dönem olarak önem kazanmıştır.