1980 den günümüze çağdaş sanat çalışmalarında değişen mekân algısı

1980 öncesi, Modernizmle birlikte resim sanatı daha önce bağlı olduğu dış nedenselliklerden uzaklaşarak kendi araçlarının doğası ve özniteliklerini yansıtacak yeni bir görsel estetik dil oluşturdu. Buna bağlı olarak resimde mekân kavramı da dış dünyaya ait bir yanılsama olmaktan çıkarak resim elemanları arasındaki ilişkiden kaynaklanan bir biçim/form ilişkisi ve derinlik etkisine dönüştü. Postmodernist sanat, sanat nesnesi ile izleyici arasındaki ilişkiyi yeniden anlamlandırmıştır. Yeni Dışavurumculuk; hem modernist sanatın hem kavramsalcı eğilimlerin dışladığı, gözden düşürdüğü birçok geleneksel unsuru bir dizi ?geri dönüş? mantığında yeniden sahiplenmiştir. Buna karşılık Yeni Gerçekçilik akımının ürünleri de genellikle, dönemin popüler kültürünün içinden seçilmiş nesne ve mekânları anlatan imgelerle ele alınmıştır. 1980 sonrası dönem, galeri mekânı içinde sınırlandırılmış ideal bir anlatım diline karşılık; farklı anlatım dilleri, katmanlar ve disiplinlerin bir arada kullanıldığı ve mekânın sınırlarını taşan, zorlayan çalışmaların yoğunluk kazanmaya başladığı dönemdir. Günümüz sanatında gerçek mekân sanatçının eylem alanı ve gerçek nesne onun aracı [amacı] olarak görülür. Yine bu bakış doğrultusunda kamusal mekânlarda sunulan sosyo-politik projeler ise izleyici etkileşimlidir. Hatta izleyici zaman zaman yapıtın merkezindedir. Üretimin temelinde, bilince etki edecek oluşumlar vasıtasıyla izleyicinin farkındalığını uyarmak vardır. Böylelikle gerçek mekân izleyiciler tarafından sorgulanırken, zaman zaman onlar tarafından oluşturulabilmesi de mümkün kılınır. Bu açık tavır, kitle iletişim araçlarıyla körleşen ve kendi güvenli alanına veya kimliğine hapsolan izleyiciyi bulunduğu mekânla ve diğer bedenlerle iletişime geçmeye iterek yeni bir estetik anlayışı da gündeme taşır. Sonuç olarak, modern anlayışla birlikte ortaya çıkan öznel estetik anlayışı yerini, sanat yapıtının mekânsallaşması ve izleyicinin de bir figür olarak görülebildiği dinamik bir yapıya bırakmaktadır. Türkçe Anahtar Kelimeler: 1- Mekân 1- Space 2- Postmodernizm 3- Enstalâsyon 4- Çağdaş 5- Algı