1980 sonrası dönemde Türkiye'de cari işlemler dengesi ve ekonomik büyüme ilişkisi: Ampirik bir uygulama

Türkiye ekonomisinde 1980'li yıllardan itibaren cari işlemler açığı en önemli makroekonomik sorunlardan biri haline gelmiştir. Türkiye gibi gelişmekte olan ülkelerde cari işlemler açıklarında meydana gelen artışlar ekonomik büyüme üzerinde olumsuz bir etki yaratabilmektedir. 1980 sonrası dönemde cari işlemler dengesi ve ekonomik büyüme ilişkisinin anlatıldığı bu çalışmada ilk önce cari işlemler dengesi ve ekonomik büyüme kavramlarına yer verilmiştir. Daha sonra Dünya'da ve Türkiye'de cari açık sorununun gelişimi, Türkiye'de ekonomik büyümenin gelişimi ele alınmıştır. Son bölümde yani analiz kısmında yeni bir değişken olarak bütçe dengesi eklenmiş ve cari işlemler dengesi, ekonomik büyüme ve bütçe dengesi arasındaki ekonometrik analize yer verilmiştir. Çalışmada cari işlemler dengesi, ekonomik büyüme ve bütçe dengesi arasındaki ilişki 1981-2021 dönemi için analiz edilmiştir. Değişkenlere ait zaman serisi verileri ADF birim kök testi ile sınanmış ve her üç değişkeninde birinci farkı alındığında durağan olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Daha sonra ekonomik büyüme, bütçe dengesi ve cari işlemler dengesi arasında eşbütünleşme ilişkisinin olup olmadığı Johansen eşbütünleşme ile analiz edilmiş ve cari işlemler dengesi, ekonomik büyüme ve bütçe dengesinin uzun dönemde birlikte hareket etmedikleri sonucuna ulaşılmıştır. Son olarak değişkenler arasında nedensellik ilişkisinin olup olmadığını analiz edebilmek için Toda-Yamamoto nedensellik testi yapılmıştır. Yapılan analiz sonucunda ekonomik büyüme ile cari işlemler dengesi arasında çift yönlü nedensellik ilişkisi, bütçe dengesi ve ekonomik büyüme arasında çift yönlü nedensellik olduğu bulunmuştur.