1982 Anayasası'na göre ayrımcılık yasağı

Bu çalışmanın amacı, Ayrımcılık Yasağı kavramının, doğuşundan1982 Anayasası'nda ele alınmasına kadar geçen süreci incelemek ve busürecin Ayrımcılık Yasağının oluşmasında ve uygulanmasında ki etkilerikonusuna bir yorum getirebilmektir. Bu çerçevede birinci bölümde, AyrımcılıkYasağı kavramı ile Ayrımcılık Yasağının tarihsel gelişimi incelenmeyeçalışılmıştır. Ayrımcılık Yasağı kavramının, asıl olarak eşitlik ilkesi çatısıaltında gelişme gösterdiği, eşitlik ilkesinin Avrupa'da ve Amerika'da ortayaçıkmasının ardından evrensel nitelik kazanma süreci anlatılmayaçalışılmıştır. Eşitlik ilkesi kavramı; Avrupalı düşünürlerin kuramları ile dahageniş çapta ele alınmaya başlamıştır. Öyle ki her bir düşünür eşitlik ilkesikavramına, kendi düşünce ekseni etrafında yaptığı yorumlarla zenginlikkatmıştır. Tüm bu farklı yorumlar, eşitlik ilkesinin, Avrupa'da ve Amerika'dayayılmasına; ulusal ve uluslar arası belgelerde yer almasına zeminhazırlamıştır.İkinci bölümde Ayrımcılık Yasağı kavramının esas olarak ele alındığı;eşitlik ilkesi kavramı çatısı altından çıkarak ayrı bir hüviyet kazandığı; Avrupaİnsan Hakları Sözleşmesi'ne ve ilgili maddelerine yer verilmiştir. Avrupaİnsan Hakları Sözleşmesi, Ayrımcılık Yasağı kavramını özel olarak birmaddesiyle koruma altına almış ayrıca da farklı maddelerle bu korumayıpekiştirmiştir. Bununla birlikte Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi'nde yerverilen hak ve özgürlüklerin uygulanabilirliği açısından koruma mekanizmasıolarak; Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi kurulmuştur. Bu bölümde ayrıcaAvrupa İnsan Hakları Mahkemesi'nin Ayrımcılık Yasağı konusunda verdiğikarar örneklerine de yer verilmiştir.Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi, somut olaylarda, AyrımcılıkYasağı'nın ihlal edilip edilmediğine karar verirken bazı ölçütleri bazalmaktadır. Mahkemenin açılan bir davada hangi kıstaslara göre kararverdiği de örnek davalarla birlikte açıklanmıştır.112Üçüncü bölümde Ayrımcılık Yasağı ilkesinin Türk hukukunda gelişimianlatılmıştır. Bu bölüm başlığı altında, ayrımcılık türleri ve uygulamaları,tarihsel olaylar, fermanlar ve Cumhuriyet dönemi anayasalarında yer alanşekilleriyle Ayrımcılık Yasağı ve gelişimi ele alınmıştır. Osmanlı Devletihukuku, İslam dininin emrettiği kurallardan oluşan şer'i hukuku benimsemişolması nedeniyle, Cumhuriyet sonrası Türk hukuku ile ciddi farklılıklartaşımaktadır. Çok uluslu bir devlet olan Osmanlı Devleti'nde ki eşitlik veayrımcılık uygulamaları, kendisini, özellikle Müslüman olan Osmanlıvatandaşları ile Müslüman olmayan vatandaşları arasında göstermiştir.Vatandaşlar arasında uygulanan bu ayrımcılık; zaman içerisinde ilan edilenfermanlar ve kabul edilen kanunlarla giderilmeye çalışılmıştır. OsmanlıDevleti'nde ayrıca kadın erkek eşitliği de günümüz Türk hukukuna göre barizfarklılıklar içermektedir. Çalışmamızda Osmanlı Devleti zamanındauygulanan bu iki tür ayrımcılık örneklerine ve iyileştirme çabalarına yervermeye çalıştık.Cumhuriyet dönemi anayasaları, Osmanlı Devleti zamanında kabuledilmiş bazı kanunların yanında, birçok Avrupa Devleti anayasalarını daörnek alarak; eşitlik ilkesi kavramına yer vermişler böylece Türk hukukundaAyrımcılık Yasağının gelişmesinde etkili olmuşlardır. Cumhuriyet dönemianayasalarında yer verilen eşitlik ilkesi; 1982 Anayasası'na da örnekoluşturmuş, bazı farklı ibareler eklenerek eşitlik ilkesi kavramı buanayasamızda da yer almıştır.Son bölümde ise; tezimizin başlığını oluşturan 1982 Anayasası'nagöre ayrımcılık yasağına yer verilmiştir. Anayasamızda 10. madde de kabuledilen eşitlik ilkesi, Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesinde yer alan ayrımcılıkyasağı kavramını karşılamaktadır. Türkiye Cumhuriyeti Devleti, anayasalgüvence altına aldığı bu ilke ile Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi'ne buşekilde uyum sağlamaktadır. Bu bölümde 1982 Anayasası'nın 10. maddesiile koruma altına aldığı ayrımcılık türlerine yer verilerek, korumaya yönelikkanun çalışmaları da anlatılmıştır. Ayrıca Avrupa İnsan HaklarıMahkemesi'nin Türkiye ile ilgili verdiği karalardan ayrımcılık yasağı ihlaliiddiasını taşıyan birkaç örnek karar da incelenmiştir. Son olarak da AnayasaMahkemesi'nin bu konuda karar verirken göz önünde bulundurduğu kıstaslaryine örnek kararlarla açıklanmıştır.