20. yüzyıl resim sanatında portre kavramı

ÖZET 20. YÜZYIL RESİM SANATINDA PORTRE KAVRAMI VARNA, Fırat Yüksek Lisans, Resim Bölümü Danışman: Dr. Öğr. Üyesi Aligholi MARDANİ Aralık 2025, 107 sayfa Bu tez, 20. yüzyıl resim sanatında portre kavramının geçirdiği dönüşümü, sanatı tarihsel bağlamda ele alarak incelemeyi amaçlamaktadır. Sanat tarihinde uzun yıllar bireyin fiziksel görünümünü ve toplumsal statüsünü temsil eden bir araç olan portre, 20. yüzyılın başından itibaren, geleneksel tanımların ötesine geçerek bireysel, psikolojik ve toplumsal katmanlara açılan çok yönlü bir anlatım diline dönüşmüştür. Modernizmin getirdiği estetik kırılmalar, sanatta temsil anlayışını sorgularken; portre de bu dönüşüm sürecinde, sanatçının öznel bakış açısını ve dönemin ruhunu yansıtan önemli bir ifade alanı haline gelmiştir. Bu bağlamda tezde, Fovizm, Ekspresyonizm, Kübizm, Dada, Sürrealizm gibi erken dönem modernist akımların portre anlayışına etkisi incelenmiş; ardından Soyut Dışavurumculuk, Pop Art, Konseptüel Sanat ve Çağdaş Sanat pratikleri çerçevesinde portre kavramının nasıl yeniden tanımlandığı ele alınmıştır. Ayrıca, teknolojinin gelişimiyle birlikte fotoğraf, video ve dijital medya gibi yeni ifade biçimlerinin portre sanatına etkisi değerlendirilmiştir. Sanatçıların portreye yükledikleri anlamlar birey kimliği, toplumsal cinsiyet, aidiyet, yabancılaşma ve tüketim kültürü gibi kavramlar ekseninde analiz edilmiştir. Bu çalışma, portre kavramının yalnızca biçimsel bir temsil aracı olmaktan çıkıp, 20. yüzyılda bireyin ve toplumun değişen yüzünü yansıtan bir düşünsel ve eleştirel söylem alanına nasıl dönüştüğünü ortaya koymayı hedeflemektedir. Bu yönüyle tez, portre sanatına yönelik disiplinlerarası bir bakış açısı sunmakta ve 20. yüzyıl sanatı içindeki dönüşümlerin izini portre üzerinden sürmektedir. Anahtar Kelimeler: 20. Yüzyıl, portre, resim, sanat, portre kavramı