2000 yılı ve sonrası finansal krizlerin incelenmesi: Türkiye örneği

2007 yılının üçüncü çeyreğinden sonra özellikle global piyasalar içerisinde istikrarsızlıklar ortaya çıkmıştır. Bu istikrarsızlıklar 2008 yılı içerisinde küresel bir krize dönüşerek, 1929 Büyük Ekonomik Buhrandan sonra dünya ekonomisine çok derin bir bunalım yaşatmıştır. Dünyadaki ekonomik bunalımdan Türkiye'ye öncelikli olarak yansıyan Türkiye'nin büyümede ve finansmanda zorluklar yaşamasıdır. Bu zorluklar sonucunda ekonominin reel parametreleri olumsuz etkilenmiştir. Üretim faaliyetlerinin gerilemiş olması veya durması, yatırım enstrümanlarının, ekonomik etkinliklerin, ticari ilişkilerin gidişatında bir yavaşlamaya sebep olmuştur. Bu bağlamda işsizliğin artması, talebin ve satın alma gücünün düşmesi, işletmelerin üretim faaliyetlerinin durması önemli gelişmeler olarak gözlemlenmiştir. Bu tez çalışmasında gerekli literatür incelemesi neticesinde finansal krizi öngörme yetisi güçlü olan makroekonomik değişkenlerin yanı sıra yurtiçi ve yurtdışı yatırımcı tepkilerini gösteren farklı değişken seti kullanılarak finansal krize ne yönde tepki verdiğini, Türkiye için ekonometrik bir model kurarak tespit edilmeye çalışılmıştır. Bu çalışmada finansal krizin önceden belirlenmesine yönelik olarak 1994:1-2014:2 dönemine ait veriler kullanılıp, Londra Altın Fiyatı, Enflasyon, İç Borç Stoku (Tahvil), Yurtiçi Kredi, Dolar/TL kuru, Uluslararası Rezervler/İthalat gibi farklı değişkenler ışığında probit model ile krizlerin tahmini konusunda gerekli çıkarımlar yapılmıştır. Çalışma sonucunda, yurtiçi kredi hacmindeki artışlar ve enflasyon verileri (TÜFE) kriz ihtimalini artırırken, ülkedeki yabancı yatırımcıların yatırım enstrümanlarından olan borsadan çekilmesi veya başka ülkenin borsalarına yönelmesi; faiz oranı, tasarruf, bankacılık, büyüme, tüketim hacmi, döviz kuru, ihracat ve yatırımları olumsuz etkileyerek ekonomik krize yol açtığı bulgularına ulaşılmıştır. Çalışmanın sonucunda probit modelin krizleri açıklamada yeterli seviyede oldukları da söylenebilir.