2004 ve 2022 özel eğitim meslek okulu sosyal hayat dersi öğretim programlarının karşılaştırılması

Bu araştırma, Türkiye'de özel eğitim alanında uygulanan Sosyal Hayat Dersi öğretim programlarını karşılaştırmalı olarak incelemeyi amaçlamaktadır. Çalışmada 2004 yılında yürürlüğe giren program ile 2022 yılında güncellenen ve özel eğitim meslek okullarında uygulanmakta olan güncel program, hafif düzeyde zihinsel yetersizliği ve hafif düzeyde otizm spektrum bozukluğu bulunan öğrencilerin eğitim süreçlerine katkıları ve sosyal hayata entegrasyonları açısından değerlendirilmiştir. Araştırma, nitel araştırma yöntemiyle durum çalışması deseninde yürütülmüş; veriler doküman incelemesi ve yarı yapılandırılmış görüşmeler yoluyla toplanmıştır. Maksimum çeşitlilik örnekleme yöntemiyle belirlenen 28 öğretmenle yapılan görüşmeler, içerik analizi tekniğiyle çözümlenmiş, kodlama aşamasında MAXQDA.24 programı kullanılmıştır. Araştırma bulgularına göre öğretmenler, 2022 Özel Eğitim Meslek Okulu Sosyal Hayat Dersi Programı'nın bağımsız yaşam, toplumsal uyum, mahremiyet ve teknoloji kullanımı gibi güncel içerikler sunduğunu ve öğrencilere sosyal yaşama katılım açısından katkı sağladığını belirtmiştir. Bununla birlikte kazanımların fazla ve soyut olması, materyal desteği ve ders kitabı eksikliği, sınıf dışı uygulamaların uygulanabilirliğinde yaşanan güçlükler ve ders saatinin yetersizliği önemli sınırlılıklar olarak ortaya çıkmıştır. 2004 Sosyal Hayat Dersi Öğretim Programı ise; içerik açısından sınırlı ve güncel ihtiyaçlara cevap verememekle birlikte, sade ve uygulanabilir yapısıyla öğretmenler tarafından daha işlevsel bulunmuştur. Sonuç olarak; 2022 Sosyal Hayat Dersi Programı vizyoner ve çağdaş bir yapıya sahip olsa da, uygulama aşamasında materyal eksikliği, kazanımların soyutluğu ve yasal–lojistik engeller nedeniyle işlevselliğini kaybetmektedir. Araştırma, özel eğitim Programlarının geliştirilmesinde öğretmen görüşlerinin dikkate alınması gerektiğini vurgulamakta ve gelecekte yapılacak düzenlemelere yönelik kapsamlı bir yol haritası sunmaktadır.