21. yüzyıl âşıklık geleneği temsilcisi Halil Daylak ve şiirleri üzerine bir inceleme

Türk kültürünün önemli miraslarından olan ve kökeni ozan-baksı geleneğine kadar uzanan âşıklık geleneği 16. yüzyılda teşekkül etmeye başlayarak günümüze kadar gelmiştir. Başlangıç noktası olan 16. yüzyıl hakkında bilgiler oldukça sınırlıdır. Âşıklık geleneğinin iki altın çağı olarak nitelendirilen 17. ve 19. yüzyıl ise geleneğin en parlak dönemlerdir. İki altın çağ arasında kalan 18. yüzyılda güçlü isimler yetişmemiştir ve şiir sayıları azdır. 20. yüzyılda yüzlerce âşık yetişmiş olmasına rağmen Tanzimat, Meşrutiyet ve I. Dünya Savaşı'nın etkisi altında kalındığı görülmektedir. Aynı zamanda 1980 yılının sonlarından itibaren ön plana çıkan elektronik kültür ortamı, âşıklık geleneğini de etkisi altına almaya başlamıştır. 21. yüzyılda ise Tanzimat edebiyatıyla birlikte gündeme gelen yeni edebi anlayışlar ortaya çıkmıştır. Söz konusu oluşumlardan etkilenen âşık şiirinde daha çok sosyal konular ele alınmaya başlanmıştır. Ayrıca sözlü kültür ortamında başlayan gelenek değişime ayak uydurarak bir nevi dijital ortam olarak adlandırılması mümkün olan noktaya kadar ulaşmıştır. Bu bağlamda 21. yüzyılda yetişen âşıklardan biri olan Halil Daylak, gelenekte yaşanan kültür değişmelerinin geldiği son noktayı saptama konusunda yardımcı olacak bir isimdir. Literatür taraması ve kaynak kişiyle temas kurularak hazırlanan bu çalışma giriş ve üç ana bölümden müteşekkildir. Giriş bölümünde, araştırmanın konusu ve alanı, araştırmanın amacı, araştırmada kullanılan yöntem başlıklarına yer verilmiştir. Birinci bölüm ise Araştırma Alanı İle İlgili Bilgiler adını taşımakta ve İç Anadolu özelinde değerlendirilen âşığın, Kayserili olması hasebiyle Kayseri ilinin coğrafyası ve tarihi hakkında bilgi verilmektedir. İkinci bölüm için Âşık ve Âşıklık Geleneği şeklinde bir adlandırma yapılmış olup geleneğin temsilcisi âşıklar hakkında bilgi verilmiştir. Bunun yanında söz konusu bölümde geleneğin şekillenmesi açısından önemli olan diğer unsurlar da açıklanmaya çalışılmıştır. Çalışmanın esas kısmını oluşturan üçüncü bölüm ise 21. Yüzyıl Âşıklık Geleneği Temsilcisi Halil Daylak ve Şiirleri adı altında bir değerlendirmeye tabii tutulmuştur. Çalışmanın sonucunda, Âşık Halil Daylak'ın âşıklık geleneği, edebi yönü, kültür ve gelenek taşıyıcılığında büyük bir görev üstlendiği ve iyi bir örnek oluşturduğu gözlemlenmiştir.