Görsel sanatlar dersi kapsamında öğrenci uygulamalarının göstergebilimsel analizi

Bu araştırmanın amacı, göstergebilim analiz yöntemi ile analiz edilen öğrenci resim çalışmalarının, sosyo-ekonomik düzeye ve cinsiyet değişkenine göre ne tür özellikler taşıdığını belirlemektir. Bu çalışma karma araştırma yöntemi ile gerçekleştirilmiştir. Araştırmanın çalışma grubunu, Ankara ilinde yer alan Halide Edip Adıvar Ortaokulunda ve Polis Amca Ortaokulunda 2022-2023 öğretim yılında öğrenim gören 36 öğrenci oluşturmaktadır. Araştırmanın verileri; resim uygulaması, yarı-yapılandırılmış görüşme ve öğrencilerin sosyo-ekonomik düzeylerini belirlemek amacıyla araştırmacı tarafından oluşturulan anket ile toplanmıştır. Görüşme verileri ses kayıt cihazı kullanılarak kaydedilmiştir. Verilerin analizi için Peirce'in "görüntüsel gösterge, belirti, simge" şeması, Barthes'ın "düzanlam ve yananlam" şeması ve Saussure'ün "gösterge, gösteren, gösterilen" şeması kullanılmıştır. Öğrenciler "doğa" ve "yol" konusunda iki resim çalışması gerçekleştirmiştir. Araştırmanın sonucunda; yol temasına ilişkin yapılan çalışmalarda, alt sosyo-ekonomik düzeydeki öğrencilerin daha çok görüntüsel gösterge ve belirti kullandıkları, üst sosyo-ekonomik düzeydeki öğrencilerin ise daha çok simge kullandıkları sonucuna ulaşılmıştır. Öte yandan "düzanlam ve yananlam" şemasına göre yapılan yol konulu çalışmaların analizi sonucunda; alt sosyo-ekonomik düzeydeki öğrencilerin daha çok düzanlam kullandıkları, üst sosyo-ekonomik düzeydeki öğrencilerin ise daha çok yananlam kullandıkları tespit edilmiştir. Nitekim doğa çalışmasına ilişkin yapılan çalışmalarda alt ve üst sosyo-ekonomik düzeydeki öğrencilerin birbirine yakın oranda gösterge türleri, düzanlam ve yananlam kullandıkları sonucuna ulaşılmıştır. Bunun yanın sıra cinsiyet değişkenine göre incelenen çalışmalarda, öğrencilerin kullandıkları göstergelerin birbirine yakın değerde olduğu görülmüştür. Öğrencilerin yaptıkları çalışmaların "gösterge, gösteren, gösterilen" şemasına göre analizinde, sosyo-ekonomik düzeye ve cinsiyet değişkenine göre farklılaştığı anlaşılmıştır.