4483 sayılı memurlar ve diğer kamu görevlilerinin yargılanması hakkındaki kanunda soruşturmaya izin vermeye yetkili merciler sisteminin tartışılması

Kuvvetler ayrılığı ilkesinin benimsendiği günümüzün demokratik hukuk devletianlayışında memurların işlem ve eylemlerinin yargı denetimi dışında tutulması düşünülemez.Fakat memurların ve diğer kamu görevlilerinin yargılanması konusunda, tarihsel gelişimin deetkisi ile genelden ayrı soruşturma ve yargılama usulleri varlığını sürdürmektedir. Budüzenlemelerin gerekçesinde, devletin asli görevlerini kesintisiz yapmasının ve kamuhizmetlerinin kesintisiz yürütülmesinin önemine değinilmiş ve memurun değil yaptığıhizmetin korunduğu ifade edilmiştir.Türk hukuk sisteminde memurların görevlerinden doğan veya görevleri sırasındaişledikleri suçlardan dolayı yargılanmaları özel hükümlere tabi tutulmuştur. Bu konuda ilkhukuksal düzenleme 1872 yılında yürürlüğe konulan ?Memurin Muhakematına DairNizamname?dir. Daha sonra, bu nizamnamenin yerini 1913 (1329) tarihli MemurinMuhakematı Hakkında Kanunu Muvakkat almıştır.Soruşturmanın idare tarafından yapılmasını öngören bu Kanun 4 Aralık 1999 tarih ve23836 Sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan 4483 Sayılı Memurlar ve Diğer Kamugörevlilerinin Yargılanması Hakkında Kanun ile yürürlükten kaldırılmıştır. 4483 Sayılı Kanungörev sırasında işlenen ancak görevle ilgisi bulunmayan suçları kapsam dışı bırakmaksuretiyle memurlar ve diğer kamu görevlilerinin görevleri sebebiyle işledikleri iddia olunansuçlardan dolayı yargılanabilmelerini yetkili merciin izin vermesi koşuluna bağlamıştır.Danıştay Kanunu. Hakimler ve Savcılar Kanunu gibi özel mahiyetteki pek çokkanunda özel yargılama usullerine ilişkin hükümlere yer verildiğini görmekteyiz. Ancak, buçalışmamızda memur yargılaması konusunda Memurin Muhakematı Hakkında KanunuMuvakkat'ın öngördüğü sistemin işleyişi ele alınmış ve 4483 Sayılı Kanun'un getirdiğisistem ile birlikte değerlendirilmiştir. Bu sistemin incelenmesindeki amaç. Memurlarhakkında özel yargılama sistemini savunmanın dayandığı gerekçelerin çağdaş hukukdevletinin ilkeleriyle ne ölçüde bağdaştığını ortaya koyabilmektir.Çalışmamızda öncelikle memurların özel bir yargılama usulüne tabi tutulmasınınnedenleri ve buna ilişkin sistemler ile genel hatlarıyla memurlar hakkında cezai kovuşturmausullerine değinildikten sonra, Memurin Muhakematı Hakkında Kanunu Muvakkat'ın amacı,uygulama koşulları ve soruşturma yöntemi Anayasa Mahkemesi, Yargıtay ve Danıştayiçtiatları ile doktrindeki tartışmalar çerçevesinde ele alınarak açıklanmaya çalışılmıştır.Ayrıca, 4483 Sayılı Memurlar ve Diğer Kamu Görevlilerinin Yargılanması Hakkında Kanunincelenerek, bu kanunu öngördüğü ?izin sistemi? ile ilgili Memurin Muhakematı HakkındaKanunu Muvakkat'ın öngördüğü ?soruşturma sistemi?nin çağdaş hukuk devleti ilkesiningerekleriyle bağdaşıp bağdaşmadığı üzerinde durulmuştur.Sonuç olarak memurlar ve diğer kamu görevlileri hakkında özel yargılama sistemibenimsenmekle birlikte, 4483 Sayılı Kanun ile gelinen son aşamada idarenin oldukçaetkisizleştirildiği ve bölge idare mahkemeleri ile bir yüksek mahkeme olan Danıştay,Cumhuriyet başsavcılarının alt biriminde çalışan idari makamlar konumuna getirilmiştir. Bunedenle hiç olmazsa MMHK döneminde olduğu gibi, yapılan soruşturma hazırlık tahkikatıyerine geçmeli ve bölge idare mahkemeleri ile Danıştay'ın, memurların yargılanmalarınakarar vermeleri halinde doğrudan dava açılmış sayılmalı ve bu yönde Yasal düzenlemeivedilikle yapılmalıdır. Aksi halde mevcut haliyle uygulanmaktansa sistemin terk edilmesidaha uygun olacaktır.