541 numaralı Afyonkarahisar Şer'iyye Sicili 1736-1747 (H. 1154-1159)(Belge özetleri-transkripsiyon-değerlendirme)

Tarihi malzemelerin Arşiv ve Kütüphanelerdeki tasnif sistemleri açısından defterler analitik tasnif sistemine göre tasnif edilirler. Yani ilgili defterin bir defter numarası bir yer-mekân bilgisi bir de tarih (başlangıç bitiş) numarası verilir. Ancak birçok araştırmacı bu durumu yeterli görmez, özellikle mevzi tarih çalışmaları yapan sosyal bilimciler dosya ve konu tasnifli arşiv ve kütüphaneleri daha çok tercih ederler. Bunun nedeni istenilen bilgi ve belgeye daha hızlı ulaşma gayretidir. Bu nedenle biz de tezimizde kayıtlı belgelerin konu konu tasnifini çıkarmayı uygun bulduk. Hicri 1149-1159 tarihleri arasındaki on yıllık bir tarih kapsayan yaklaşık 275 adet belge ve hüküm bulunan Milli Kütüphanede 541 numara ile kayıtlı Karahisar-ı Sâhib sancağı şeriyye sicilinde kayıtlı belgeleri aşağıda İdari konular, İktisadi konular, Sosyal ve Askeri konular olmak üzere dört ana başlık ve ilgili alt başlıklar altında toplamak mümkündür. Hem şeriyye sicillerinin hem de dönemin yazı ve kayıt anlayışı gereği bir kayıt burada tasnif ettiğimiz konudan farklı bir konuyu da ilgilendirebilir. Burada tercih edilme nedeni olarak hükümün o konu üzerinde yoğunlaşması hususu dikkate alınmıştır. Ayrıca tasnif kalıbında verdiğimiz başlıklar hem belgenin içeriğini yansıtması açısından hem de günümüzdeki anlayışa uygun olsun amacı ile başlık isimlendirmelerinde bazı güncel yaklaşımlar öncelenmiştir. Bu öncelenme hükümlerin kendilerini değil konusunun daha iyi anlaşılması amacına matuf 'dur. Şeriyye sicillerinin mahiyeti düşünüldüğünde içerik açısından ne kadar zengin olduğu üzerinde çalışma yapan herkes tarafından kabul gören bir husustur. Biz burada aşağıda verdiğimiz ana ve alt konulara tasnif belgelerin özetlerinden kolayca bazı ön bilgilerin bulunması içindir. Başka bir araştırmacı meselelere başka bir yaklaşımla ele alabilir ve tasnif tablo ve şablonunu ona göre oluşturabilir. Bu durum tarihsel olguların varlığını değiştirmek yerine bakış açılarındaki farklılıkları ortaya koyar. İşbu çalışmamızda şehir şeriyye sicili çalıştığımız için sicilde kayıtlı belgelerin diplomatik özellikleri üzerinde durulmadı. Ancak kayıtlı belge Vakfiye, hüccet, arz, buyruldu, tereke gibi belge diplomatikasını bildiren ifadeler kullanılmışsa özetlerde bu durum belirtildi. Nitekim incelediğimiz sicilde çokça buyruldu geçmektedir. Anahtar kelimeler: Afyon Şer'iyye Sicili, Kadı, Şehir Tarihi, Şehir Tarihi.