5607 Sayılı Kaçakçılıkla Mücadele Kanunu'na göre arama, elkoyma ve müsadere

Arama, elkoyma ve müsadere hükümleri 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu ile 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu kapsamında çokça üzerinde durulmuş konular olmasına rağmen, 5607 sayılı Kaçakçılıkla Mücadele Kanunu bakımından özellikleri tam olarak ortaya konmamış kurumlar olarak karşımıza çıkmaktadır. Çalışmamız ile amaçlanan, 5607 sayılı Kaçakçılıkla Mücadele Kanunu çerçevesinde usul hükümleri olarak arama, elkoyma ve müsadere hükümlerinin hukuki niteliklerinin, kapsam ve sınırlarının belirlenmesi ve elde edilen sonuçlar ışığında uygulamadaki bazı sorunlara ışık tutmaktır. Kaçakçılık suçlarının ortaya çıkarılması, dolayısıyla kamu düzeninin tesisi ile kişilerin temel hak ve özgürlüklerinin korunabilmesi açısından, aradaki hassas dengenin sınırlarının belirginleştirildiği çalışmamızda, birinci bölümde 5607 sayılı Kaçaklıkla Mücadele Kanunu'na göre arama işlemi üzerinde durulmuştur. İlk olarak bu koruma tedbirinin hukuki niteliğinden bahsedilmiş, daha sonra genel şartlarına ayrıntılı olarak yer verilmiştir. Günümüzde uygulamadaki önemli sorunlardan biri olan, adli arama ile önleme araması kurumları ayrıntılı olarak açıklanmış, bunlara bağlı olarak yapılan aramalarda elde edilen delillerin hukuka uygunluk açısından nitelikleri Yargıtay içtihatlarıyla ilişkilendirilerek açıklanmıştır. Bunun yanında Kaçakçılıkla Mücadele Kanunu ile getirilen Gümrük Muhafaza Memurlarının arama ve muayene işlemlerinin ne olduğu açıklanmış, sınırları ve kapsamı üzerinde durulmuştur. Çalışmamızın ikinci bölümünde 5607 sayılı Kaçakçılıkla Mücadele Kanunu'na göre elkoyma işlemi hakkında ilk olarak genel hatlarıyla bahsedilmiş, sonrasında şartları irdelenmiştir. Ayrı bir başlık altında KMK'nda özel olarak düzenlenmiş olan nakil araçlarına elkoyma ve bu araçların alıkoyulması kavramları açıklanmıştır. Spesifik bir düzenleme olan alıkoyma işlemi hakkında uygulama alanlarının daha iyi anlaşılabilmesi amacıyla benzer kanunlardaki alıkoyma tedbirleri hakkında bilgi verilmiş ve mülkiyet hakkı açısından iyiniyetli üçüncü kişilerin durumundan ve uygulamadaki sorunların olası çözümlerinden bahsedilmiştir. 5607 sayılı KMK'na göre müsadere ise çalışmamızın son bölümünü oluşturmaktadır. Buna göre ilk olarak kavram ve bu kavramın hukuki niteliği hakkında bilgi verilmiş, KMK'ndaki atıf gereğinden olarak 5237 Sayılı Türk Ceza Kanunu'ndaki eşya ve kazanç müsaderesi ayırımından söz edilmiştir. Yine KMK'ndaki özel düzenleme olan nakil araçlarının müsaderesi konusu irdelenmiş, iyiniyetli üçüncü kişilerin durumu, özellikle bizatihi kaçakçılık suçunun konusunu oluşturan araçların müsaderesi hakkında güncel sorunlara ilişkin yaklaşımlarda bulunulmuştur. Çalışmamızın bütününde Kara Avrupası Hukuk Sistemi'ndeki bazı devletlerin hukuk düzenlerine yer verilmiş, arama işlemi yönünden Amerikan hukuk sistemindeki benzer düzenlemelerden bahsedilmiştir. Sorunlarla ilgili çözüm ve tespitlerde yoğun şeklide Yargıtay içtihatlarından faydalanılmış, bunun yanında Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi kararlarına da yer verilerek 5607 Sayılı Kaçakçılıkla Mücadele Kanunu sistematiği ortaya konulmaya çalışılmıştır.