6, 7 ve 8. sınıf fen bilimleri ders kitaplarındaki sosyobilimsel konulara yönelik öğrenci görüşlerinin ikilem kartları kullanılarak incelenmesi

Bu araştırmanın amacı, öğrencilerin fen bilimleri ders kitaplarında yer alan sosyobilimsel konulara yönelik tutumlarını belirlemek, ikilem kartları kullanarak görüşlerini ortaya çıkarmak, aynı zamanda tartışma ve akıl yürütme gerektiren bu konular için argümantasyon becerilerini incelemektir. Bu çalışma doğrultusunda Edirne'de özel bir kişisel gelişim kursunda toplam 102 öğrenci ile çalışılmıştır. 6, 7 ve 8. sınıfların her birinden 34 öğrenci çalışmaya katılmıştır. Katılımcılar seçkisiz olmayan örneklem yöntemi ile seçilmiştir. Çalışma, bir eğitim öğretim yılı olmak üzere toplamda 2 ders dönemi uygulanmıştır. Öğrencilerin tamamı ilk olarak 30 sorudan oluşan sosyobilimsel konulara yönelik tutum ölçeğini doldurduktan sonra, öntest sonuçları incelenmiştir. Sosyobilimsel konular öğrencilerin karar vermesini gerektiren tartışmalı konular olduğundan karar verme becerileri de ayrıca incelenmiştir. Bu doğrultuda ilk olarak çalışmaya katılan tüm öğrencilere açık uçlu ve çoktan seçmeli sorular içeren iki bölümlük "Argümantasyon Algıları Testi" doldurtulmuş ve argümantasyona bakış açıları gözlemlenmiştir. Yıl boyunca uygulamaya katılan her sınıf grubu, işlenen sosyobilimsel konunun ardından konuyla ilgili hikaye sonrası kendilerine en uygun cevabı seçecekleri ikilem kartları ile konuya ait görüşlerini ortaya koymuşlardır. Çalışmada 6, 7 ve 8. sınıf fen bilimleri ders kitaplarında yer alan toplam 9 adet sosyobilimsel konu yer almıştır. Doldurulan ikilem kartları sonrasında "Argümantasyon Formları" dağıtılmış ve var olan sosyobilimsel konularda öğrencilerin argümantasyon becerileri de incelenmiştir. Bireysel inceleme sonrasında, sınıflar arası argümantasyon becerisi de tablolar ile ortaya konmuştur. Çalışma verileri nicel ve nitel olarak üzere iki farklı yöntem ile analiz edilmiştir. Sosyobilimsel konulara yönelik tutum ölçeği her bir sınıf grubunda konu anlatılmadan önce ve anlatıldıktan sonra dağıtılmış olup veriler SPSS programı ile öntest-sontest olarak analiz edilmiştir. Sonuçlar doğrultusunda öğrencilerin bireysel anlamda tutumları arasında olumlu yönde farklılık oluşurken, grupların birbirleri arasında anlamlı yönde bir fark bulunamamıştır. Öğrencilerin büyük çoğunluğunun sosyobilimsel konulara yönelik tutumlarının, çalışmalar doğrultusunda arttığı tespit edilmiştir. Aynı zamanda büyük bir çoğunluğun ikilem kartlarında sosyobilimsel konularda benzer görüşleri savunduğu da çalışma verileri sonucunda elde edilmiştir. Bu da öğrencilerin sınıf düzeyinin, ortak sosyobilimsel konulara yönelik görüşlerinde büyük ölçüde değişimler ortaya koymadığını göstermiştir. Öğrencilerin kan bağışı ve organ bağışı gibi hayati önem taşıyan konulara pozitif yaklaştıkları çalışma verilerince elde edilmiştir. Buna istinaden klonlama, nükleer santraller gibi konularda 8. sınıf öğrencilerinin oldukça kararsız kaldığı tespit edilmiştir. Dağıtılan argümantasyon formları incelendiğinde öğrencilerin, sınıf gözetmeksizin iddia ve çürütücü ortaya atma konusunda daha yeterli olduğu, ancak destekleyici ve kanıt sunma noktalarında yetersiz kaldıkları da gözlemlenmiştir. Sonuç olarak, sosyobilimsel konu gibi öğrencinin karar verme becerisini geliştirecek önemli konularda argümantasyon becerilerinin gelişmesi adına öğrencilere küçük sınıflardan itibaren argümantasyon kavramının tanıtılması, argümantasyona dayalı eğitime katkı sağlayacaktır. Sonrasında ise sosyobilimsel konular ile desteklendiğinde argümantasyon kalitelerinin artacağı varsayılmaktadır. Öğrencilere sosyobilimsel konunun tanımının tam anlamı ile kavratılmasının ise bu konulara yönelik daha olumlu görüşler oluşturacağı veriler doğrultusunda düşünülmektedir.