6. sınıf öğrencilerinin temel demokratik değerlerinin çeşitli değişkenler açısından incelenmesi

Değerler eğitimi disiplini içinde, insanlar ve toplumlar için önemli olan çok sayıda değer vardır. Bunlardan bir tanesi de demokratik değerlerdir. Demokratik değerler insanların sahip olduğu demokratik değer ve davranışlara atıfta bulunur. Demokratik toplumlarda bireylerin sahip olduğu değerler olarak da tanımlanabilir. Günümüz dünyasında demokratik değerler toplumlar için önemlidir. Demokratik değerler sosyal bilgiler dersi aracılığıyla öğrencilere öğretilmektedir. Sosyal Bilgiler Öğretim Programı incelendiğinde, demokratik değerler ile ilgili kazanımların da yer aldığı görülmektedir. Bundan dolayı Sosyal Bilgiler disiplini ve demokratik değerler birbiriyle yakından ilişkilidir. Bu çalışmanın amacı 6.sınıf öğrencilerinin temel demokratik değerlerinin çeşitli değişkenler açısından incelenmesidir. Bu amacı gerçekleştirmek için 2016-2017 eğitim öğretim yılında, Adana ilindeki Seyhan, Yüreğir, Çukurova ve Sarıçam ilçelerinden 15 farklı okuldan 435 6.sınıf öğrencisi ile anket uygulaması yapılmış ardından 10 öğrenci ile yarı yapılandırılmış görüşme gerçekleştirilmiştir. Çalışmada veriler nitel ve nicel yöntemlerinin birlikte kullanıldığı karma yöntem ile elde edilmiştir. Araştırmada Uygun ve Engin (2014) tarafından geliştirilen "Temel Demokratik Değerler Ölçeği", Bacanlı (1997) tarafından geliştirilen "Sosyo-Ekonomik Düzey Ölçeği" ve araştırmacı tarafından geliştirilen kişisel bilgi formu ve yarı yapılandırılmış görüşme soruları kullanılmıştır. Araştırmada elde edilen nicel bilgilerin çözümlenmesinde betimsel istatistik tekniklerinden frekans, yüzde, aritmetik ortalama, bağımsız örneklem t-testi ve tek yönlü varyans analizi değerleri kullanılmıştır. Nicel veriler SPSS 22.0 programından yararlanılarak bilgisayar ortamında çözümlenmiştir. Araştırmada elde edilen nitel bilgilerin çözümlenmesinde ise içerik analizi yöntemi kullanılmıştır. Araştırmanın nicel sonuçlarına göre öğrencilerin genel olarak temel demokratik değerler ölçeğinden yüksek puan aldığı görülmüştür. Öğrencilerin Temel Demokratik Değerler Ölçeği'nden aldıkları toplam puanların ortalaması (X ̅=4,070)'dir. Bununla beraber öğrenciler en yüksek puanı özgüven boyutundan (X ̅=4,180), en düşük puanı ise adil olma boyutundan (X ̅=3,965) almışlardır. 4 alt boyutta öğrencilerin aldıkları puanlar ile cinsiyet değişkeni arasında anlamlı bir farklılık bulunmamıştır. Fakat kız öğrencilerin puanlarının erkek öğrencilerin puanlarına göre daha yüksek olduğu görülmüştür. İşbirliği ve adil olma boyutu haricinde diğer tüm boyutlarda farklı değişkenlere göre anlamlı farklılıklar görülmüştür. Araştırmanın nitel sonuçlarına göre; öğrenciler demokrasinin tanımını açıklayabilmekte ve demokratik değerlerin toplumlar için neden önemli olduğuna dair çeşitli açıklamalar yapabilmektedirler. Aynı zamanda öğrenciler, işbirliği, özgüven, adil olma ve farklılıklara saygı kapsamında hazırlanan sorulara genellikle olumlu cevaplar vermişlerdir. Anahtar Kelimeler: Sosyal Bilgiler dersi, değerler eğitimi, temel demokratik değerler, demokratik eğitim.