6. sınıf sosyal bilgiler dersi programında belirlenen değerlere, ahlaki ikilem formlarıyla öğrencilerin ulaşma düzeylerinin incelenmesi (Erzincan örneği)

Bilim ve teknolojide meydana gelen değişiklikler toplumların yaşam tarzlarında ve kültürlerinde de değişimi meydana getirmiştir. Toplumlar bu değişime kendilerinde bir şey kaybetmeden uyum sağlamak için kendi kültürleri kapsamında belirlenen ''değerler'' kavramına daha fazla önem vermeye başlamıştır. Bu durum ise ''değerler eğitimi'' kavramını eğitim hayatımızda ön plana çıkarmıştır. Değerler eğitiminin amacı, bireyi içinde yaşadığı toplumun benimsemiş olduğu değerlere uygun olarak yetiştirmektir. Öğrencilere değer eğitimi verilirken kullanılan yöntemler ile öğrencilerin bu değerleri hangi düzeyde kazanabildikleri ve ne düzeyde değerlere sahip oldukları oldukça önemlidir. Bu sebeple araştırmada , ''6.sınıf sosyal bilgiler dersi programında belirlenen değerlere, ahlaki ikilem formlarıyla öğrencilerin ulaşma düzeyleri'' incelenmiştir. Araştırmanın evrenini Erzincan ili merkezinde bulunan devlet-özel-imam hatip ortaokullarında 2015-2016 öğretim yılında eğitim gören ortaokul 6. sınıf öğrencileri oluşturmuştur. Örnekleminde ise, 355 öğrenci yer almaktadır. Kohlberg'in yaptığı çalışmalar örnek alınmış olup araştırmada ortaokul altıncı sınıf sosyal bilgiler programında yer alan 7 değer ele alınmıştır. Kohlberg'in yaptığı çalışmalarda elde ettiği ahlaki gelişim evre ve düzeylerine uygun davranışların yer aldığı rubrik hazırlanmıştır. Belirlenmiş olan örneklem grubuna değer kazanımı ile ilgili ahlaki ikilemler uygulanmıştır. Öğrencilerden toplanan cevaplar ahlaki gelişim kuramında yer alan üç düzey, altı evreye uygun olarak yorumlanmıştır. Öğrencilerle ilgili kişisel bilgiler, öğrencilere uygulanan ahlaki ikilem formunda bulunan kişisel bilgi anketi ile elde edilmiştir. İstatistiksel çözümlemelerin yapılabilmesi için SPSS (Statistical Package for Social Sciences) paket programı kullanılmıştır. Verilerin analizi SPSS 23 programı ile yapılmış ve %95 güven düzeyi ile çalışılmıştır. Öğrencilerin kişisel bilgilerinin değerlendirilmesinde betimsel istatistiklerden frekans (f) ve yüzde (%) hesabı kullanmıştır. Araştırmada test tekniklerinden Ki kare testi kullanılmıştır. Ve yine araştırmada ahlaki gelişim evrelerinin ve düzeylerinin demografik değişkenler arasındaki ilişkisi Ki kare testi ile analiz edilmiştir. Verilerin yorumlanmasını kolaylaştırmak amacıyla tablolar kullanılmıştır. Genel olarak araştırma kapsamında okul türlerine göre değerlerin kazanım düzeyinin değiştiği, sosyo-ekonomik düzey açısından öğrencilerin ahlaki gelişim düzeylerinde anlamlı bir farklılık olduğu ve cinsiyete göre değer kazanım sürecinde öğrencilerin ahlaki gelişim düzeylerinde anlamlı bir farklılığın olmadığı sonuçlarına varılması araştırmanın başlıca dikkat çeken noktaları olmuştur. Anahtar Kelimeler: Değer, Değerler Eğitimi, Sosyal Bilgiler Programı, Ahlaki gelişim kuramı, Ahlaki ikilem, Ahlaki ikilem formu.