6 Şubat 2023 Kahramanmaraş depremi özelinde sosyal bilgiler öğretmenlerinin deprem algısı

Doğal afetler, toplumun sosyo-ekonomik ve kültürel faaliyetlerini olumsuz etkileyen, can ve mal kaybının yüksek olduğu, büyük ölçüde ya da bütünüyle doğal faktörlerin tetiklediği olaylar ile ortaya çıkan sonuçlardır. Doğal afetler oluşum nedenlerine ve oluştukları ortama göre ve oluşum hızlarına bağlı olarak iki grupta sınıflandırılmaktadır. Bu çalışma ile 06 Şubat 2023 Kahramanmaraş Depremi özelinde sosyal bilgiler öğretmenlerinin deprem algısını ortaya koymak amaçlanmıştır. Çalışma nitel türde olgu bilim desende yürütülmüştür. Çalışma Kahramanmaraş İli Elbistan ilçesinde MEB'e bağlı ortaokullarda görev yapan 15 sosyal bilgiler öğretmeni ile gerçekleştirilmiştir. Çalışma grubunun belirlenmesinde kolay ulaşılabilirlik ilkesi göz önünde bulundurulmuştur. Katılımcılar ile yapılan görüşmeler sonuncunda elde edilen cevaplar içerik analizi tekniği ile değerlendirilmiştir. Katılımcıların büyük çoğunluğu depremi dehşet verici, korku, endişe, kaygı, üzücü, acı, gözyaşı, çaresizlik, kayıp hissi, şaşkınlık, panik gibi olumsuz duygularla eşleştirmiştir. Katılımcıların görüşlerinden elde edilen sonuçlara göre 6 Şubat depremlerine hazırlıksız yakalanılmıştır. Bu hazırlıksızlığın farkına 6 Şubat depremleri esnasında fark ettiklerini, eksiklerin çok olduğunu ifade etmişlerdir. Bu sonuç depremi afete dönüştüren nedenleri açıklayan özelliktedir. Deprem anında yapılması gerekenlere yönelik katılımcı görüşleri incelendiğinde üç farklı kategori tespit edilmiştir. Bunlar arasında en dikkat çekici olanın deprem anına hâkim olan duygulardır. Katılımcılara göre deprem sonrası yapılması gerekenler doğru müdahale ve planlama kategorileri şeklindedir. Katılımcı görüşlerinin büyük çoğunluğu depremin oluş gerekçelerini doğal özelliklerle açıklamıştır. Bununla birlikte katılımcı görüşleri arasında kavramsal hatalar da tespit edilmiştir. Katılımcıların bir kısmı yaşanan depremlerin, deprem farkındalığını arttırdığını ifade ederken bir kısmı ise deprem farkındalığı açısından olumlu katkı sağlamadığı, hala toplumsal ve bireysel bilinç eksikliğinin, duyarsızlığın önemli bir problem olduğunu ifade etmiştir.