6 şubat depremleri ışığında büyüklük ve şiddet ilişkilerinin Hatay örneği üzerinden incelenmesi

Depremler, doğası gereği öngörülemeyen ve etkileri itibarıyla çok boyutlu sonuçlar doğuran en yıkıcı doğal afetlerden biridir. Yapıların fiziksel bütünlüğünü tehdit etmenin yanı sıra, toplumsal yaşam üzerinde de derin ekonomik, sosyal ve psikolojik etkiler bırakmaktadır. Bu bağlamda, depreme bağlı oluşan yıkımın azaltılması için depremin temel parametrelerinin bilimsel olarak analiz edilmesi büyük önem taşımaktadır. Bu tez çalışmasında, 6 Şubat 2023 tarihinde meydana gelen Pazarcık (Mw: 7.7) ve Elbistan (Mw: 7.6) merkezli depremler ile 20 Şubat 2023 Yayladağı (Mw 6.4) merkezli depremin oluşturduğu yer hareketlerinin Hatay ili özelinde etkileri incelenmiştir. Çalışmada büyüklük (magnitüd), şiddet, odak derinliği, episantr uzaklığı, ivme ve deprem süresi gibi parametreler arasındaki ilişkiler ampirik bağıntılar aracılığıyla analiz edilmiştir. Bu amaçla, Karnik, Shebalin, Medvedev, Gutenberg-Richter, M. İpek, A. Tabban-S. Gençoğlu, Kawasumi, Estava, Housner ve Bath gibi araştırmacılara ait bağıntılar kullanılmıştır. Parametreler üç büyük deprem için ayrı ayrı hesaplanmış; ayrıca Hatay'ın tüm ilçeleri için episantr uzaklığı, şiddet ve odak derinliği karşılaştırmaları yapılmıştır. Analizler sonucunda bazı bağıntıların güvenilir ve tutarlı sonuçlar verdiği, bazı bağıntıların ise bölgesel koşullara bağlı olarak düşük uyum gösterdiği belirlenmiştir. Elde edilen ortalama şiddet değerleri, AFAD ve literatür verileriyle karşılaştırıldığında yüksek düzeyde tutarlılık göstermiştir. Ayrıca Estava bağıntısıyla hesaplanan ivme değerlerinin, AFAD istasyon kayıtlarıyla benzerlik göstermesi nedeniyle bölgedeki zemin yapısı hakkında da çıkarımlarda bulunulmuştur. Bu çalışma, büyük depremlerin yerel etkilerini parametreler arası ilişkiler yoluyla analiz ederek, yapı tasarımı ve risk azaltma stratejileri açısından bilimsel altyapıya katkı sağlamayı amaçlamaktadır.