64 numaralı, 1154-1156/1741-1743 tarihli Kadıasker Defteri'ne göre Kırım'da sosyal ve ekonomik hayat

Sosyal ve yerel tarih araştırmaları yapılırken faydalanılan en önemli kaynaklardan biri şüphesiz ki mahkemelerdeki kayıtlardır. Osmanlı Devleti ve Kırım Hanlığı gibi toplumlarda adalet sistemini yöneten kadılar tarafından tutulan mahkeme kayıtları, Şer'iyye Sicilleri, Kadı Sicili veya Kadıasker Defteri olarak adlandırılmıştır. Bu sicillerde reayanın yaşam tarzı, evlilik, boşanma, darp, miras, cinayet, kan parası, hırsızlık ve gayrimenkul satışları gibi birçok konuya dair bilgiler bulunmaktadır. Kırım Hanlığı'nda tutulan mahkeme kayıtlarıyla Osmanlı'da tutulan mahkeme kayıtları birbirleriyle benzerlik göstermektedir. Bu kayıtlar aracılığıyla hanlığın sınırları içerisindeki ahalinin aile yapısı, ekonomik durumu, mahalle kültürü, yeme-içme alışkanlıkları ve mesleki hayatları gibi birçok yönüne ışık tutabilmekteyiz. Mahkemelerde görülen davalar, toplumun önde gelen dini ve etnik gruplarına dair bilgi edinme fırsatı sunmaktadır. Bu davalardan hareketle, söz konusu etnik ve dini grupların ekonomik faaliyetleri, geçim kaynakları, birbirleriyle ilişkileri ve sosyal hayatları gibi unsurlara erişim sağlayabilmekteyiz. 64 numaralı, Kırım Kadıasker Defteri (H. 1154-1156/M. 1741-1743) transkripsiyonu yapılarak Kırım Hanlığı'nın sosyo-ekonomik yapısıyla ilgili değerlendirmeler yapılmıştır. Tezin amacı, Kırım Yarımadası'nda yaşayan nüfusun dini, etnik ve sosyo-kültürel yapısına odaklanmaktır.