65 yaş ve üzeri tip 2 diyabet tanılı bireylerde COVİD-19 korkusu ile diyabet öz yönetimi düzeyinin ilişkisi: Karma desen araştırması

Amaç: Bu araştırmada 65 yaş ve üzeri Tip 2 Diyabet tanılı bireylerin COVID-19 korkusu ile diyabet öz yönetim düzeyi ilişkisinin incelenmesi amaçlanmıştır. Yöntem: Araştırma; karma yöntem, iç içe geçmiş desen ve ilişkisel tarama türündedir. Çalışma; Mart 2021-Mart 2022 tarihleri arasında Korkuteli Devlet Hastanesi dahiliye polikliniklerine başvuran 65 yaş ve üzeri Tip 2 Diyabetli bireylerden çalışmaya katılmayı kabul eden 300 birey ile gerçekleştirilmiştir. Veriler; Birey Tanıtıcı Bilgi Formu, Tip 2 Diyabetli Kişilerde Diyabet Öz Yönetim Ölçeği, COVID-19 Korkusu Ölçeği ve Yarı Yapılandırılmış Görüşme Formu kullanılarak elde edilmiştir. Nicel verilerin analizinde SPSS (23.0) kullanılmıştır ve p<0,05 değeri istatistiksel olarak anlamlı kabul edilmiştir. Nitel veriler NVIVO 12 Nitel Veri Analizi yardımıyla yapılmıştır. Etik kurul ve kurum izinleri alınmıştır. Bulgular: 65 yaş ve üzeri Tip 2 Diyabet tanılı bireylerin Diyabet Öz Yönetim Ölçeğine ilişkin puan ortalamalarının 64.26±12.04 olduğu, COVID-19 Korkusu Ölçeğine ilişkin ortalama puanın 17.08±6.70 olduğu tespit edilmiştir. Katılımcıların medeni durum, ekonomik durum, diyabet tedavi şekli ve diyabet kontrol sıklıklarına göre öz yönetim puan ortalamaları arasında anlamlı bir fark olduğu (p<0.05), cinsiyetine göre COVID-19 korkusu arasında anlamlı bir farklılık olduğu (p<0.05) tespit edilmiştir. Diyabet Öz Yönetim Ölçeği ve COVID-19 Korkusu Ölçeği arasında negatif yönlü, anlamlı ve zayıf düzeyde bir ilişki olduğu tespit edilmiştir (p<0.05, r=-0.123). Nitel bulgular 9 ana tema ve 18 alt tema olarak ortaya çıkmıştır. Sonuç: 65 yaş ve üzeri Tip 2 Diyabetli bireylerin evli olmaları, ekonomik gelirinin yüksek olması, insülin kullanması, düzenli kontrol yaptırması diyabet öz yönetim düzeyini arttıran faktörler olarak belirlenmiştir. Öz yönetim düzeyi arttıkça COVID-19 Korkusu azalmıştır. Bu doğrultuda, diyabet öz yönetimi eğitim programlarının arttırılması, diyabet gibi kronik hastalıklara yönelik olarak salgınlar, doğal afetler, savaşlar gibi durumlara karşı hazırlık programlarının geliştirilmesi önerilmektedir. Anahtar Kelimeler: covid-19, halk sağlığı hemşireliği, öz yönetim, tip 2 diyabet.