7. sınıf ortak sınavların psikometrik özelliklerinin incelenmesi (Sakarya ili örneği)

Bu araştırmanın amacı, 2018-2019 eğitim-öğretim yılında, Sakarya il genelinde ortaokul 7. sınıf düzeyinde öğrenim gören öğrencilere uygulanan ortak sınavların, psikometrik özelliklerinin Klasik Test Kuramı'na dayalı olarak incelenmesidir. Ortak sınavlar, Milli Eğitim Bakanlığı'nın 2023 Vizyon Belgesi'nde ölçme ve değerlendirme hedeflerine ulaşmak amacıyla, il bazında gerçekleştirilmektedir. Ortak sınavlar ile MEB, öğrenme eksikliklerinin tespit edilerek giderilmesini, öğrenme süreçlerinin okul, ilçe ve il bazlı değerlendirmesinin yapılmasını, karar vericiler için mevcut durum değerlendirmesi ve yeni stratejiler geliştirmeye yönelik veri toplanmasını amaçlamaktadır. Bu sınavlardan elde edilen sonuçların gelecek yıllardaki eğitim ve öğretim stratejilerine yön verecek olmasından dolayı, bu sınavların psikometrik özelliklerinin yeterli düzeyde olması gerekir. Bu araştırmada, Sakarya ili genelinde uygulanan ortak sınavlardan Türkçe, Matematik, Fen Bilimleri ve İngilizce alt testlerinin psikometrik özellikleri incelenmiştir. Bu bağlamda, sınava katılan Türkçe dersi için 17524, Matematik dersi için 17444, Fen Bilimleri dersi için 17652 ve İngilizce dersi 16833 öğrenciye ait yanıtlardan, sınavlara ait psikometrik özellikler KTK'ya dayalı olarak kestirilmiştir. Madde istatistiklerinden, madde güçlük indeksi, madde ayırt edicilik indeksi, madde güvenirlik katsayısı, madde standart sapması, madde varyansı ve madde ortalamaları hesaplanmıştır. Test istatistiklerinden, testin güvenirlik katsayısı, testin ortalaması ve testin ortalama güçlük indeksi hesaplanmıştır. Ayrıca geçerlilik düzeyine yönelik olarak alt testlerin kapsam geçerlikleri incelenmiştir. Kapsam geçerliği belirleme çalışmalarında uzman görüşüne başvurulmuş, madde-kazanım eşleştirmesi yapılmıştır. Tüm alt testlerde yer alan maddelerin, güçlük düzeylerinin kolay ve çok kolay olduğu ancak ayırt edicilik düzeylerinin yeterli olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Türkçe alt testinde 1, Fen Bilimleri alt testinde ise 2 maddenin revize edilmesi gerektiği belirlenmiştir. Alt testler için hesaplanan KR-20 güvenirlik katsayısı değerleri, Türkçe alt testi için 0.843, Matematik alt testi için 0.755, Fen Bilimleri alt testi için 0.87 ve İngilizce alt testi için 0.87 olarak hesaplanmıştır. Bütün alt testlerin güvenirlik seviyelerinin yeterli olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Kapsam geçerliği için, Türkçe alt testinde 4 adet kazanımı temsil eden hiçbir madde bulunmazken, İngilizce alt testinde madde-kazanım dağılımının yeterli düzeyde olmadığı belirlenmiştir. Matematik ve Fen Bilimleri alt testlerinin, kapsam geçerlik düzeylerinin yeterli olduğu belirlenmiştir. Araştırma sonucunda Sakarya ilinde 2018-2019 eğitim-öğretim yılında uygulanan ortak sınavların güvenirlik açısından şartları sağladığı ancak kapsam geçerlilik düzeylerinin Türkçe ve İngilizce dersleri için yeterli olmadığı sonucuna ulaşılmıştır. Bu bağlamda, geniş katılımlı sınavların madde ve test istatistiklerinin uygun aralıkta, kapsam geçerliliğini sağlayacak şekilde hazırlanması gerektiği sonucuna ulaşılmıştır.Anahtar Kelimeler: Ortak Sınav, güvenirlik, geçerlilik, madde istatistikleri, test istatistikleri