8. sınıf görsel sanatlar dersinde somut olmayan kültürel miras bilincinin geliştirilmesi (Efsaneler örneği)

Bu çalışmanın amacı, görsel sanatlar dersinde somut olmayan kültürel miras bilincinin efsaneler örneği ile geliştirilmesidir. Bu amaçla 8.sınıf görsel sanatlar dersinde öğrencilerin somut olmayan kültürel miras unsurlarından efsanelere yönelik bilgileri incelenmiştir. Araştırma, 2022-2023 eğitim öğretim yılı birinci döneminde Diyarbakır ili Sur ilçesinde random yöntemiyle seçilen Cemil Özgür Ortaokulunda yürütülmüştür. Araştırmanın çalışma grubu bu okulda öğrenim gören 12-14 yaş aralığında bulunan 30 öğrenci ile oluşmaktadır. Araştırmada nitel ve nicel araştırma yöntemi birlikte kullanılmış olup karma desen oluşturulmuştur. Nitel araştırma yöntemlerinden ise durum (vaka)çalışması deseni kullanılmıştır. Araştırmanın amacına yönelik veri elde etmek için veri toplama yöntemlerinden tek gruplu ön resim- son resim uygulamaları, gözlem, yarı yapılandırılmış görüşme, doküman, görsel işitsel materyaller kullanılmıştır. Elde edilen verilerin analizinde içerik analizi ve betimsel analiz kullanılmıştır. Ön resim ve son resimden elde edilen veriler SPSS 28.0 programı kullanılarak analiz edilmiştir. Verilerin değerlendirilmesinde tanımlayıcı istatistiksel yöntemleri olarak frekans, yüzde kullanılmıştır. Kategorik iki bağımlı grup verilerinin arasındaki farkı belirlemek üzere McNemar testi uygulanmıştır. Elde edilen bulgular %95 güven aralığı %5 anlamlılık düzeyinde değerlendirilmiştir Ön resim ve son resim arasında anlamlı farklılıklar olduğu tespit edilmiştir. Gerçekleştirilen eğitim sürecinin sonucunda ön resimde elde edilen başarının son resimde yükseldiği tespit edilmiştir. Efsane konulu ön resim son resimleri arasında şema (efsane konulu şemalar ve öğrencilerin efsane olarak bildiklerini aktardıkları şemalar) aktarımında anlamlı bir fark bulunmuştur. Efsane konulu ön resim son resimlerde anlatımsallık (biçimsel anlatım, imgesel anlatım) bağlamında anlamlı bir fark bulunmuştur. Efsane konulu ön resim son resimlerde renk kullanımı bağlamında anlamlı bir fark bulunmuştur. Öğrencilerin ön resim-son resimlere verdikleri isimlendirmelerden elde edilen bulguların sonuçlarına göre ön resim ve son resim arasında anlamlı farklar ortaya çıktığı görülmüştür. Görüşme formundan elde edilen veriler incelenip doğal kodlama yapılarak içerik analizi yapılmıştır. Öğrencilerin yarı yapılandırılmış görüşmede elde edilen sonuçlarda detaylı konu anlatımı sonrasında somut olmayan kültürel miras hakkında derinlemesine bilgi edindiklerini gösteren cevaplar verdikleri görülmüştür. Tüm bu sonuçlar ışığında somut olmayan kültürel miras bilincinin geliştirilmesinde görsel sanatlar dersinin önemli olduğu, somut olmayan kültürel miras bilincinin geliştirilmesinin öğrencinin yaratıcılığına önemli ölçüde katkısı olduğu söylenebilir. Öğrencilerde bilişsel ve duyuşsal yaratıcılığı ortaya çıkaran bu tür çalışmaların öğrencilerin hayal gücünü geliştirdiği, öğrencilerde kendi kültürüne merak uyandırdığı söylenebilir. Bu sonuçlardan hareketle okullarda somut olmayan kültürel miras unsurlarından sözlü anlatımlardan biri olan efsanelerin öğrencilerin hayal gücünü geliştireceğini, günlük yaşamda çevrelerinde duydukları efsanelere ve değerlerine karşı ilgi ve merak düzeylerine etkileri dikkate alınarak görsel sanatlar dersi kapsamında benzer uygulamaların yapılabileceği önerilmektedir. Anahtar Kelimeler: Kültürel Miras, Somut Olmayan Kültürel Miras, Efsaneler