İngilizlerin XIX. yüzyılda Kıbrıs'taki arkeolojik keşifleri

Bu çalışmada başta Osmanlı Devleti tarafından çıkarılan Asar-ı Atika nizamnameleri olmak üzere birçok kaynak incelendi. Bu kaynaklar öncelikle Cumhurbaşkanlığı Osmanlı Arşivi'nde bulunan; A.MKT. MHM: fonuyla Sadaret Mektubi Mühimme Kalemi evrakı, A.DVN. DVE: fonuyla Düvel-i Ecnebiye Evrakı, MVL: fonuyla Meclis-i Vala evrakı, MF. MKT: fonuyla Mektubi Kalemi, HH. d: Hazine-i Hassa Nezareti evrakı, HR. MKT: fonuyla Hariciye Nezareti Mektubi Kalemi Evrakı, İ. HR: fonuyla İrade Hariciye evrakı, İ.TAL: fonuyla ve İrade Taltifat evrakları gibi evraklarında aralarında bulunduğu birçok vesikadan istifade edildi. Bunun dışında Başta XIX. yüzyılda Kıbrıs'ta arkeolojik keşifler gerçekleştiren arkeologlardan olan Robert Hamilton Lang, Cesnola kardeşler, Richter, Myres ve Charles Newton gibi arkeologların yazdığı birçok araştırma inceleme eser, gazete, makale ve tezden istifade edildi. Akdeniz'in en büyük adalarından biri olan Kıbrıs, tarih boyunca daima önemini korudu. Bu coğrafya birçok medeniyeti bünyesinde barındırarak Kıbrıs'ın antik tarihini oluşturdu. Kıbrıs'ın ilk yerleşimcilerinin kimler olduğu hakkında bilgiler eksikti. Ancak Kıbrıs'ın ilk yerleşimcileri bilinmese de Neolitik Çağdan itibaren denizi aşarak adaya yerleştikleri tahmin edildi. Kıbrıs'ta gerçekleştirilmiş olan araştırmalar neticesinde ise MÖ. III. binyılda Anadoluluların yaşadığı görüldü. MÖ. II. binyılda yaşanan ve birçok bölgeyi etkileyen Hiksos istilaları Kıbrıs'ı da etkiledi. Kıbrıs tek başına bu istilalara engel olamadı ve Mısır'ın müdahalesiyle Hiksos istilasından kurtarıldı. Bunun sonucunda Kıbrıs Mısır tarafından ele geçirildi. Bu süreçten sonra da sürekli farklı uygarlıklar tarafından yönetildi. Bu uygarlıklar ise sırasıyla Hitit İmparatorluğu, Fenike, Grek, Asur, Pers, Büyük İskender, Ptoleme Krallığı ve Roma İmparatorluğu gibi büyük medeniyetlerdi. Kıbrıs, Roma'nın ele geçirilmesinden sonra İstanbul'dan idare edilmeye başladı. 632 yılından itibaren de Müslüman ve Hıristiyanlar arasında devamlı olarak hâkimiyet mücadelesine tanıklık etti. Osmanlı Devleti 1517 yılında Mısır'ı ele geçirince o sıralar Venedik hâkimiyetinde olan Kıbrıs'ı bölgedeki jeostratejik konumundan kaynaklı ele geçirmeye çalıştı. Ancak 1570'e kadar da uygun süreci bekledi. Ada fethedildikten sonra XIX. yüzyıla kadar Osmanlı Devleti tarafından yönetildi. Ancak XIX. yüzyılda Batıda eski eserlere karşı yoğun bir ilgi oluşmaya başladı. Bundan dolayı. Kıbrıs'ta bu ilgiye mazhar oldu ve başta İngilizler olmak üzere birçok Batılı tarafından Kıbrıs'ta arkeolojik keşif gerçekleştirildi. Osmanlı Devleti ise kendi topraklarında gerçekleşen bu faaliyetlere engel olmak için Asar-ı Atika Nizamnamelerini çıkardı. Ancak nizamnamelerin içeriği eserlerin harice çıkarılmasına engel olmakta yetersiz kaldı. Böylece Kıbrıs eserleri Batı müzelerinin en önemli bölümlerinde sergilenmeye başlandı.1878 yılına gelindiğinde ise Kıbrıs yeni bir sürece girdi. Bu süreç neticesinde Kıbrıs'ta İngiliz idaresi başladı. Bundan sonra da Kıbrıs'ta eski eserlerle ilgili faaliyetleri İngiliz yönetimi sırasında gerçekleşti.