9 numaralı Şikâyet Defterinin transkripsiyonu ve incelenmesi

Osmanlı tarihi araştırmaları bakımından önemli bir yere sahip olan Bab-ı Asafi'ye bağlı olarak oluşturulan defterlerden biri de şikâyet defterleridir. Önceleri mühimme defterlerine bağlı olmasına rağmen zaman içerisinde gelen şikâyetlerin kolay sınıflandırılması isteği şikâyet defterleri serisinin oluşturulmasına imkân vermiştir. 1649 yılında mühimme defterlerinden ayrılarak müstakil bir forma kavuşan şikâyet defterleri 1752'de müstakil bir yapı haline kavuşmuştur. 1 Bu defterler üzerinde ilk araştırmaların Hans Georg Majer yapmış, 1 ve 2 Numaralı şikâyet defterinin araştırılmasından sonra çok fazla ilerlememiş olması oldukça şaşırtıcıdır. İlerleyen yıllarda Türk akademik camiadan Murat Tuğluca,2 Yasemin Tataroğlu3 ve de Mesut Demir'in4 hazırladığı tezler şikâyet defterlerinin incelenmeye başlanması amacından oldukça hayati bir önem taşımaktadır. Bu bağlamda 9 Numaralı Şikâyet defterinin Türkçeye transkripsiyonu yapılmıştır. Transkripsiyon aşamasından sonra şikâyet metinleri hükümler şeklinde sıralanmıştır. Bu adımlardan sonra şikâyetler konularına göre ayrılarak bir sınıflandırma sağlanmıştır. H.1091-1092/M.1680-1682 yılları arasını kapsayan 9 Numaralı Şikâyet Defteri Osmanlı Devletinin sosyo ekonomik ve kültürel durumunu gösterme amacını da taşımaktadır. Şikâyetlerin neler olduğu, neyi içerdiği ve de ne gibi cevaplar verildiğine yer verilmiştir. Osmanlı bürokrasisinin şikâyetleri ne tür biçimde cevaplandırdığı üstünde gerçekten durulması gerekilen bir konudur. Görsel anlatım kullanılarak hazırlanan bir veride daha iyi bir anlatım yapılması sağlanmıştır. Sadece tek bir şikâyet defterinin transkripsiyon edilmesi ufak gibi gözükse de kendisinden sonra yapılacak çalışmalara bir nevi ön ayak olmayı amaçlamaktadır. Hacim ve kapsam olarak küçük olmasına karşın ilerleyen dönemlerde yapılacak sosyal ve ekonomik araştırmalarda ciddi bir katkı sunması amaçlanmaktadır.