AB üyeliği sonrasında Bulgaristan dış politikasında Rusya faktörü

Bu tezde, Rusya'nın Bulgaristan'ın AB üyeliği sonrası dış politikasına etkisi analiz edilmektedir. 10 Kasım 1989 yılında Todor Jivkov'un istifasıyla birlikte BKP rejiminin yıkılması, Bulgaristan'da önemli bir dönüşüm sürecinin başlamasına yol açmıştır. Bu dönem Bulgaristan'ın, hegemonik düzene eklemlenme çabasıyla şekillenmiştir. Soğuk Savaş boyunca "öteki" olarak tanımlanan kutup ile bütünleşme çabası, Bulgaristan'ın kimlik ve çıkarlarının yeniden inşasını gerekli kılmıştır. Bu bağlamda ülke, askeri güvenliğini sağlamak için NATO, ekonomik güvenliğini sağlamak için AB üyeliğini dış politika gündeminin ön sıralarına taşımıştır. Kapitalist üretim biçiminin küreselleşmesiyle birlikte ortaya çıkan toplumsal güçler (sermaye sınıfı) ülke dış politikasında daha fazla söz sahibi olmaya başlamış, devlet kapasitesinde otoriter rejimin çöküşüyle ortaya çıkan boşluk, neoliberal piyasa reformunun arzu edilen düzeyde demokratikleşmeyi sağlamasının önüne geçmiştir. Üyelik koşullarını yerine getirmekten uzak olmasına rağmen Bulgaristan, Karadeniz'deki jeostratejik önemi dolayısıyla AB'ye kabul edilmiş ve AB ilk kez şartlılık ilkesini, aday ülkenin üyelik sonrası sürecini kapsayacak şekilde (extended conditionality) genişletmiştir. Bu durum, AB'nin Bulgaristan üzerindeki normatif gücünü sınırlamaktadır. Tezde öne sürülen temel argüman, Rusya'nın AB üyeliği sonrasında da Bulgaristan dış politikasında hala oldukça önemli bir aktör olduğudur. Söz konusu önem, Rusya'nın ülke kolektif hafızasında işgal ettiği yerin yanı sıra, Bulgaristan'daki kilit sektörlerdeki yatırımları ve zorlayıcı diplomasi aracı olarak kullandığı enerji kaynaklarından ileri gelmektedir. Rusya'nın ayrıca, Bulgaristan'ın AB ile olan ilişkilerinde önemli bir kaldıraç görevi görmesi de, ülkenin dış politikasındaki önemini arttırmaktadır. Anahtar Kelimeler: AB, Bulgaristan, Dış Politika, Rusya