Abdallık geleneği çerçevesinde Ekrem Çelebi: Hayatı, sanatı ve icra tahlili

Geçmişten günümüze abdallık geleneğinin Anadolu müzik kültürüne olan katkıları büyük önem taşımaktadır. Varlıklarını gösterebildikleri her ortamda abdallar hem geçmişten gelen birikimlerini yansıtarak hem de içinde bulundukları kültürü benimseyerek ortaya çıkardıkları müzikal olguyu özgün bir şekilde sergilemektedirler. Bu bağlamda abdal toplumunun "kültür taşıyıcısı" olarak nitelendirilmesi söz konusudur. Asırlar boyu süre gelen bu geleneğin, yerellik boyutundan çıkıp evrensel boyutta temsil edilmesi hem kendi iç dinamizminde hem de Anadolu kültüründe varlık alanlarını oluşturmalarıyla ilintilidir. Bu bağlamda geleneğin sürdürülebilirliği için, abdal kimliğine mensup olan ya da bu kimliğin dışında kalan kültür aktarıcılarının varlığına ihtiyaç duyulmaktadır. Bu aktarıcılar, geleneğin yaşatılması ve sonraki kuşaklara aktarılması yönünden önem arz etmektedir. Bu çalışmada; öncelikle abdal geleneğine değinilmiş, ardından abdal kimliğine mensup olmadığı hâlde gelenek içerisinde üretkenliği ve icracılığıyla kendi varlık alanını yaratmış olan Ekrem Çelebi'nin hayatı ve sanatçı kişiliği ele alınmış, sanatçının gelenekte başat rol olmasının altında yatan ve kendine özgü tavrının tespitine yönelik analizlerin yapılmasıyla somut ve bilimsel sonuçlar elde edilmiştir. Bu minvalde sanatçının icra ettiği bazı eserler Orta Anadolu müziği çerçevesinde değerlendirilmiş ve seçilen eserlerin icra biçimi analiz edilmiştir. Çalışmada Ekrem Çelebi'nin dışında abdal geleneğine mensup olmasa da gelenek içerisinde yer alan diğer isimler hakkında da bilgi verilmiştir. Orta Anadolu abdallık geleneği içerisinde yetişmiş ve Ekrem Çelebi gibi Türk halk müziği içerisinde besteleri ve kaynak kişilikleri ile yeri olan bu sanatçıların, bundan sonraki yapılacak çalışmalarda alandaki araştırmacılarca tanınması da amaçlanmıştır. Bu içerikte yapılan çalışmalarda genel olarak başvurulan kaynak tarama, kişisel görüşme ile veri toplama, notaya alma, tahlil ve değerlendirme gibi yöntemlere müracaat edilmiş ve eserler hem teknik hem de icra yönünden analiz edilmiştir. Ayrıca teknik inceleme yapılırken genel yöntemlere kimi katkılarda da bulunulmuştur. Yapılan tetkik neticesinde Ekrem Çelebi'nin abdal geleneği içerisinde önemli bir yere sahip olduğu, bu köklü geleneğin sürdürülmesinde önemli katkılar sağladığı ve eserlerinin hem muhteva hem de icra yönlerinden gelenek içerisinde sayılabileceği ortaya konmuştur. Anahtar Sözcükler: Türk halk müziği, Orta Anadolu müziği, Abdal, Bozlak, Ekrem Çelebi, Neşet Ertaş, Muharrem Ertaş, Müzikal analiz, İcra tahlili.