Abies equi-trojani'de ibre yanıklığına neden olan Sydowia polyspora'ya karşı, biyokontrol ajanı olarak fungal endofitlerin in vitro çalışması

Göknar, odunu dışında dünyanın birçok yerinde peyzaj amacıyla veya noel ağacı gibi değişik amaçlar için üretimi yapılan önemli bir ağaçtır. Göknar ağaçlarında görülen en önemli kuruma nedenlerinden biri Current Season Needle Necrosis= Mevcut (Dönemsel) sezon ibre nekrozu (CSNN) hastalığıdır. Bu araştırmanın amacı da Türkiye'de bu hastalığın tespit edilmesi üzerine endofitik fungusları kullanarak in vitro ortamda CSNN hastalığı etmeni S. polyspora'ya karşı etkinliğini araştırmak ve ileride yapılabilecek bir biyolojik mücadele çalışmalarına katkı sağlamaktır. Bu çalışmada, Ankara Orman İşletme Müdürlüğü sınırları içerisinde bulunan Ilgaz ormanlarında, 2023 yılında Kazdağı Göknarı (A. nordmanniana subsp. equi-trojani) ağaçlarının semptom göstermeyen ibrelerinden toplam 200 ibre örneği alınmıştır. Bu bölgeden 20 farklı ağaçtan alınan ibre örneklerinden endofit fungus izolasyonları yapılmıştır. Sağlıklı olduğu düşünülerek alınan bazı ibrelerde, CSNN belirtisi gösteren ibrelerden etmen fungus tespiti için izolasyonlar yapılmıştır. Semptom göstermeyen ibrelerden yapılan izolasyonlar sonucunda, S. polyspora (1 izolat), A. pullulans (1 izolat), T. rugulosus (1 izolat), Cladiosporium sp. (1 izolat), Penicillium sp. 1 (3 izolat), Penicillium sp. 2 (1 izolat) olmak üzere toplamda 5 endofitik fungus türü izole edilmiştir. Nekrozlu ibrelerde ise etmen fungus S. polyspora, yedi ibreden izole edilmiştir. İzole edilen endofitik funguların bazıları; A. pullulans, T. rugulosus, Penicillium sp. 1, Penicillium sp. 2 izolatları S. polyspora izolatlarına karşı dual (=çift) kültür yöntemi ile karşılıklı olarak ekimi yapılarak inkübe edilmiştir. Kontrol olarak ise S. polyspora izolatlarının karşısına steril agar diski yerleştirilmiştir. Kontrol ve endofitik fungusların miselyal büyümesi onuncu günde bir cetvel yardımı ile ölçülmüş inhibisyon yüzde formülü kullanılarak inhibisyon yüzdesi belirlenmiştir. Sonuç olarak, endofitik fungusların etmen fungus üzerinde etkili olduğu tespit edilmiştir.