Acâibü'l-Mahlûkât türünün 16. ve 17. yüzyıl Osmanlı coğrafya eserlerine etkisi

Osmanlı coğrafya çalışmaları başlangıçta Arap ve Fars eserleri etkisi altında kalarak XV. yüzyılını geçirmiştir. Arapça ve Farsça eserleri tanımaya çalışan Osmanlı müellifleri XVI. yüzyılda tercüme faaliyetleri ile ilgilenmiştir. Bu yüzyılda tercüme faaliyetleri dışında seyahatname, monografi ve risâle türünde eserler kaleme alınmıştır. XVI. ve XVII. yüzyıllarda Osmanlı coğrafyacıları eserlerini kaleme alırken kaynak olarak pek çok eser kullanmışlardır. Acâibü'l-mahlûkât türü eserler de bu kaynaklar arasında önemli bir yer edinmiştir. Osmanlı müellifleri bu türde yazılan eserleri ortak ya da müstakil şekilde kullanmışlardır. XVI. ve XVII. yüzyıllarda acâibü'l-mahlûkât türünü kaynak olarak kullanan Osmanlı müellifleri Mustafa b. Ali El-Muvakkit, Sipâhîzâde Mehmed, Mehmed Suûdi Efendi, Âşık Mehmed, Gelibolulu Mustafa Âli ve Kâtib Çelebi'dir. Acâibü'l mahlûkât türüne dair eserleri en yoğun kullanan ise Tuhfetü'z-zamân'ın müellifi Mustafa b. Ali ile Menâzırü'l-Avâlim'in müellifi Âşık Mehmed'dir. Osmanlı coğrafya eserlerinde su kaynakları, dağlar, yeryüzü, hayvanlar, şehirler, hikayeler ve daha farklı konulara yer verilmiştir. Bu sebeple oldukça geniş bir coğrafî bilgi aktarımı yapılmıştır.