Acil servise başvuran akut pankreatit tanısı alan hastalarda HAPS, nötrofil/lenfosit ve platelet/lenfosit oranının hastalık şiddetini belirlemedeki yeri

Giriş ve Amaç: Karın ağrısı acil servislerde çok sık karşılaşılan bir yakınmadır. Akut pankreatit acil servise karın ağrısı ile başvuran hastalarda erken tanı ve tedavinin önemli olduğu hastalıklardan birisidir. Akut pankreatitin ciddiyetini tahmin etme çalışmaları, artan morbidite ve mortalite riski altındaki hastaları belirlemeye yardımcı olabilir, böylece yoğun bakım ünitelerine uygun erken triyaja ve spesifik müdahaleler için hasta seçimine yardımcı olabilir. Bu çalışmanın amacı acil serviste akut pankreatit tanısı konulan hastalarda HAPS (Harmless Acute Pancreatitis Score), Nötrofil-lenfosit oranı (NLO) ve Platelet-lenfosit oranı (PLO) değerlerinin erken dönemde hastalık şiddetini ve prognozu saptamadaki önemini belirlemektir. Gereç ve Yöntem: 01.01.2019 ile 01.03.2022 tarihleri arasında Akdeniz Üniversitesi Hastanesi Acil Servisi'ne başvuran ve lipaz testi çalışılan hastalar belirlendi. Lipaz testi laboratuvar referans değerinden yüksek olan hastaların dosya kayıtları incelenerek, öykü ve fizik muayene bulgularına, laboratuvar ve görüntüleme sonuçlarına, yatış bilgilerine ve çıkış özetlerine bakılarak akut pankreatit tanısı alanlar çalışmaya dâhil edildi. Yoğun bakım yatışı gereken, nekrotizan pankreatit gelişen, ölüm gerçekleşen hastalar kötü prognozlu ciddi seyirli pankreatit olarak sınıflandı. HAPS, NLO ve PLO değerlerinin ciddi seyirli pankreatit gelişecek hastaları belirlemedeki değeri araştırıldı. Bulgular: Çalışmaya alınan kesin olarak akut pankreatit tanısı almış 347 hastanın 163'ü (%47,0) erkekti. Yaş ortalaması 52,6±16,2 yıl ve ortancası 54 yıl (min:17-max:95) olarak hesaplandı. Hastaların 78'si (%22,5) taburcu edilmiş olup 269 (%57,6) hastaya yatış verildi. Hastaneye yatırılan hastaların 8'inde (%2,3) kötü prognostik sonuçları olan ciddi seyirli pankreatit gelişti. HAPS'ın ciddi pankreatit hastalarını belirlemedeki duyarlılığı %87,5, özgüllüğü %53,1, negatif prediktif değeri ise %99,4 olarak tespit edildi. NLO için yapılan ROC analizinde AUC 0,785 (%95 CI; 0,62-0,94) olarak saptandı. Eğriden hesaplanan NLO = 11 eşik değeri için duyarlılık %75, seçicilik %84,3, NPV ise %99,3 olarak tespit edildi. PLO için yapılan ROC analizinde AUC 0.776 (%95 CI; 0,57-0,98) olarak saptandı. Eğriden hesaplanan PLO = 220 eşik değeri için duyarlılık %87,5, seçicilik %72,3, NPV ise %99,6 olarak tespit edildi. NLO, PLO ve yüksek yaş ile ciddi seyirli pankreatit gelişmesi arasında anlamlı ilişki bulundu (p=0,006; p=0,008; p=0,005). Tartışma: Çalışma sonuçlarına dayanarak yüksek NLO ve PLO değerlerinin ciddi seyirli akut pankreatit gelişimini öngörmede anlamlı ilişkisinin olduğu saptanmıştır. Benzer şekilde yüksek yaşın da şiddetli hastalık ile ilişkisinin olduğu bulunmuştur. HAPS'ın ise ciddi seyirli olmayan akut pankreatit gelişimini öngörmede anlamlı ilişkisi olduğu tespit edilmiştir. Çalışmamız sonucu yoğun bakım ihtiyacı olmayan, ölümcül olmayan, serviste düşük gün sayılı yatış ile taburcu edilebilen ve hatta evde takibi uygun olabilecek hastaların seçimini doğru yapabilen bu parametrelerin kullanılabileceği gösterilmiştir. Anahtar Kelimeler: Akut Pankreatit, NLO, PLO, HAPS, Yaş