Acil serviste istenen radyolojik görüntüleme istemlerinin etkinliğinin retrospektif analizi

Giriş Bilgisayarlı tomografi (BT) ve manyetik rezonans görüntüleme(MRG) gibi ileri görüntüleme yöntemlerinin gelişmiş ülkelerin acil servislerinde kullanımı, acil servislerdeki hasta yoğunluğuyla orantısız şekilde artış göstermiştir. BT ve MRG'ye ulaşımın artması kaynak ilişkili ihtiyacı arttırmıştır. Bunun sonucunda hasta bakım kalitesinde belirgin artış olmaksızın, görüntüleme çeşitliliğinde ve kullanımında dramatik artış izlenmiştir. Bu çalışmada, acil serviste istenen BT ve MRGtetkiklerinin uygunluğunun değerlendirilmesi amaçlanmıştır. Gereç ve Yöntem Temmuz 2019 ile Ağustos 2019 tarihleri arasında Adıyaman Eğitim ve Araştırma Hastanesi Erişkin Acil Servisi'ne başvuran, tanısal amaçlı BT veya difüzyon MRG istenen hastalar çalışmaya dahil edildi. Çalışma; BT çekilen 2012 hasta, difüzyon MRG çekilen 309 hasta ile gerçekleştirildi. BT ve MRG sonuçları retrospektif olarak patoloji varlığına göre analiz edildi. Bulgular Çalışmaya dahil edilen 2321 hastanın yaş ortalaması 41,3 ± 26,6 yıldı (0-100 aralığında). Hastaların %51,2'i erkek, %48,8'i kadındı. Görüntüleme tetkiki; hastaların %53,3'ünde pratisyen hekim, %46,7'sinde acil tıp uzmanı tarafından istenmişti. BT istemlerinin %23,9'unda, MRG'lerin %19,1'inde patoloji izlendi (genel patoloji oranı %23,3). En sık BT tipi kranial BT idi (n=1302). Bunu abdominopelvik (n=503), toraks (n=253), omurga (n=127) ve ekstremite (n=101) BT izlemekteydi. En sık patoloji;abdominopelvik BT (%54,9), toraks BT (%41,5) ve maksillofasialBT'de (%37,5) izlenirken, en az patoloji orbita BT (%0), kranial BT (%11,1) ve ekstremiteBT'de (%21,6) izlendi. BT istenen hastaların %21,8'i 0-10 yaş arasındayken, bu yaş grubundaki hiç kimseden MRG istenmemişti. MRG istenen hastaların %61,1'i 60 yaşın üzerindeyken, BT istenenlerin %24,2'si 60 yaşın üzerindeydi. BT istemlerinde, 0-10 yaş grubunda patoloji izlenme sıklığı diğer yaş gruplarından daha düşüktü(p<0,001). BT veya MRG'de patoloji izlenen hastaların yaş ortalaması patoloji izlenmeyenlerden daha yüksekti(sırasıyla p<0,001, p=0,039). Acil tıp uzmanı tarafından istenen BT veya MRG'de patoloji izlenme sıklığı, pratisyen hekim tarafından istenenlerden daha yüksekti(sırasıyla p<0,001, p=0,020). Çalışmamızda patoloji izlenmeyen difüzyon MRG maliyeti 32,500,00 TL, patoloji izlenmeyen BT maliyeti 287,643,00 TL olarak hesaplandı. Sonuç Hastaların büyük çoğunluğunda BT ve MRG'de patoloji izlenmediği için, acil servislerde ileri görüntülemelerde uygun teknik, protokol ve doz optimizasyonu ile birlikte tanısal görüntüleme algoritmaları kullanılmalıdır. Sık MRG ve BT kullanımının nedenleri araştırılmalıdır. Acil servislerde ileri görüntüleme yöntemlerinin seçici kullanımı, sağlık bakım masraflarında önemli bir azalma sağlayabilir. Anahtar kelimeler: Acil servis, bilgisayarlı tomografi, manyetik rezonans görüntüleme, uygunluk