Acil servisten taburcu diyabet hastalarında kısa dönem istenmeyen olay sıklığını belirleyen faktörler

Diyabetik acil servis başvuruları içinde akut komplikasyon saptananlar çıkartıldığında başvuran hasta popülasyonu azımsanmayacak kadar çoktur ve bu hasta grubunda hipergliseminin düzeltilmesinin gerekliliği tartışmalıdır. Taburculuk kararı verilmiş hasta grubu için literatürde net bir öneri bulunmamaktadır. Bu yönde uygulanacak kan glukoz düzeyini düşürmeye yönelik tedaviler acil serviste kalış süresi, tedavi masraflarını ve iyatrojenik hipoglisemi gibi komplikasyonlar sebebi ile yararlılığı tartışmalıdır. Çalışmamızda birincil olarak acil servise herhangi bir nedenle başvurmuş ve ayaktan tedavi kararı verilmiş, DM tanılı hastalarda, hiperglisemi ilişkili istenmeyen olay sıklığını ve belirleyicilerini ortaya koymayı amaçladık. Çalışma süresince 342 hasta araştırmaya alındı; 49 (%14.3) hasta tekrarlayan acil servis başvurusu, 6 (%1.7) hasta eksik veri nedeni ile, 5 (%1.4) hastanın ana yakınması hipoglisemi ilişkili olmasından dolayı, 9 (%2.6) hasta diyabetik akut komplikasyon ve 44 (%12.8) hasta diğer nedenlerle acil servisten yatırıldığı için dışlandı. Dahil olan hastaların 126'sı (%55) kadındı ve ortalama yaş 58,9 (±12.6) saptandı. Ortalama acil serviste kalış süresi plazma glukoz düzeyi 200 mg/dl ve üzeri olan hasta grubunun ortalama acil serviste bekleme süreleri anlamlı düzeyde yüksekti (p= 0.012, %95 GA 7.9-64.5). Benzer şekilde 200 mg/dl üzeri gruba uygulanan ortalama sıvı replasmanı daha fazlaydı (p=0.002, %95 GA 121.6- 521.6). Acil servise başvuran diyabetik hastaların, başvuru sonrası ilk 7 gün içinde tekrarlayan başvurusunu öngörmede insülin bağımlı diyabet olması (p= 0.015, OR 0.19, %95 GA 0.05-0.73) dışındaki faktörlerin; cinsiyet, yaş, başvuru ve taburculuk glukoz düzeyinin etkili olmadığı görüldü. İlk 30 gün için değerlendirme yapıldığında da benzer şekilde yalnız insülin bağımlı diyabet olması belirleyiciydi (p= 0.008, OR 0.14 %95 GA 0.03 – 0.60). İlk yedi günde yatış kararını öngörmede ise bu faktörlerden hiçbiri etkili değilken, otuz günde yatış kararında ise yaş belirleyiciydi (p= 0.03, OR 1.13, %95 GA 1.01 – 0.26). Çalışmamız sonucunda acil serviste ölçülen başvuru veya taburculuk kan glukoz düzeyleri, yaş, ve cinsiyet faktörleri taburculuk kararı verilmiş akut komplikasyon tanısı almamış diyabetli hastalarda kısa dönem tekrarlayan hastane başvurusunda belirleyici değildir. Tekrarlayan başvuru oranının yüksek olduğu insülin bağımlı diyabetik hastalar ve yatış oranları diğer diyabetik hastalara göre artmış yaşlı diyabetik hastaların değerlendirme ve takibi dikkatle yapılmalı, akut komplikasyon saptanmamış bu hastalarda insülin ve sıvı tedavinin yararlılığı tekrar değerlendirilmelidir. Anahtar kelimeler: Acil Servis, Diabetes Mellitus, Hiperglisemi