Acile başvuran zehirlenme olgularının 10 yıllık analizi

ÖZET Acile Başvuran Zehirlenme Olgularının 10 Yıllık Analizi Amaç: Zehirlenme, acil servise önemli başvuru nedenleri arasındadır. Bu çalışma, Çukurova Üniversitesi Acil Tıp Anabilim Dalı'na başvuran zehirlenme olgularının geriye dönük 10 yıllık analizini yaparak bölgenin zehirlenme haritasını çıkarmayı amaçlamaktadır. Yöntem: Kasım 2012-Aralık 2022 tarihleri arasında acil servise başvuran 18 yaş üstü 689.377 hastadan 5513 zehirlenme olgusu çalışmaya dahil edildi. Hastalar geriye dönük olarak hastane otomasyon sistemi, acil servis hasta kartları ve dosyaları incelenerek değerlendirildi. Hastaların demografik verileri, başvuru zamanı, zehirlenme nedeni ve tedavi süreçleri incelendi. Bulgular: Hastaların %58,6'sı kadın olup, en yaygın başvuru yaşı 21-34 arasındaydı. Zehirlenme vakalarının %78,1'i özkıyım amacıyla gerçekleşti. Zehirlenme olgularının %71,5'i ilaç olup(en sık NSAİİ-%14,2), en ölümcülü antiaritmiklerdi. Toksik alkol, tarım ilacı zehirlenmeleri diğer ölümcül etkenlerdi. Ölüm oranı %1,3 idi. Yaşa standardize edilen regresyon modelinde; kadın cinsiyeti klinik seyrin kötü olma riskini 1,7 kat arttırdığı (%95 GA:1,3-2,2, p=0,0001), olaydan sonra hastaneye geliş süresinin 7 saat ve üzerinde olması 1,4 kat (%95 GA:1,1-2,0, p=0,041) arttırdığı izlenmektedir. Kronik sistemik hastalık (OR:1,4, %95 GA: 1,0-2.0, p=0,028) ve psikiyatrik hastalık varlığı (OR:2,0, %95 GA: 1,5-2,6, p=0,0001) riski anlamlı olarak arttıran etkenler olarak belirlenmiştir. Kötü seyrin en düşük olduğu "Keyif verici madde ile zehirlenme" referans olarak kabul edildiğinde kazara zehirlenme nedeni, kötü klinik riski en çok arttıran etken olarak (OR:7,0, %95 GA: 3,5-14,1, p=0,0001) saptanmıştır. Tüm olguların %95,5'inin (n=5266) tanı, tedavi, takip ve taburculuğu Acil Tıp Anabilim Dalı'nda gerçekleştirildi. Sonuç: Bölgemizde en sık NSAİİ'lerin neden olduğu zehirlenmelere rastlanmış olup, ilaçlar arasında en ölümcül olan antiaritmikti. Tarım ilacı ve toksik alkoller ölümcül zehirlenmelere neden olan diğer etkenlerdir. Özkıyım riski taşıyan bireylerin erken tespiti, denetimlerin arttırılması, kırsal bölgelerde farkındalığı arttırıcı eğitimler düzenlenmesi önem arz etmektedir. Klinik seyri ağırlaştıran durumların varlığında erken müdahale ve etkin tedavi, ölüm ve hastane yatış sürelerini azaltarak hastane maliyetini azaltacaktır. Anahtar Kelimeler: Zehirlenme, acil servis, ilaç zehirlenmesi, özkıyım