Adana ili Solaklı ve karataş Merkez Sağlık Ocağı bölgesinde yaşayan 20-64 yaş arası kadınlarda obezite ve ilişkili risk faktörlerinin incelenmesi

Giriş ve AmaçObezite; vücutta biriken yağ dokusunun, kişinin boyu, ağırlığı, cinsiyeti ve ırkı yönünden sağlığına zararlı sonuçlar çıkaracak derecede fazla olmasıdır. Obezite; prevalansı gelişmiş ve gelişmekte olan ülkelerde hızla artan kronik bir hastalıktır ve ülke ekonomilerine büyük bir mali yük getirmektedir. Bu çalışmanın amacı; Solaklı ve Karataş merkez sağlık ocağı bölgesinde erişkin yaş grubu kadınlarda obezitenin düzeyi ve obeziteye neden olan veya obezitenin neden olduğu risk faktörlerini araştırmak ve obez olarak değerlendirdiğimiz hastalara önerilerde bulunarak insan ve toplum sağlığına katkıda bulunmaktır.Gereç ve YöntemBu araştırma, Karataş ve Solaklı bölgesindeki 20-64 yaş arası gebe olmayan kadınlarda yapılan kesitsel analitik bir çalışmadır. Araştırmamıza dahil olan 20-64 yaş arası kadın nüfusu Solaklı'da 1283, Karataş'ta 3390'dır. Türkiye'de obezite ile ilgili yapılan prevalans çalışmaları dikkate alınarak % 95 güvenilirlik ve % 5 hata payı ile örnekleme 477 kadının alınacağı hesaplandı. Örneklem ev halkı tespit fişlerinden tabakalı rasgele yöntemle seçildi. Obeziteyi değerlendirmek için Beden Kitle İndeksi (BKİ) hesaplandı. Kadınların obezite ile ilişkili olarak, hipertansiyon, diyabet ve hiperlipidemi gibi risk faktörlerinin belirlenmesi amacıyla kan glukoz ve lipid düzeyleri ile tansiyonları ölçüldü. Verilerin analizi için SPSS 10.0 ve Epi-Info programları kullanıldı. Ki-kare, t-testi, korelasyon testi ve lojistik regresyon analizi yapıldı.BulgularYaş ortalaması Solaklı'da 36,5±11,6 yıl, Karataş'ta 37,0±11,7 yıl. Yaş ortalaması yönünden her iki grup arasında anlamlı bir fark yoktu (t=0,504, sd=475, p>0,05). Solaklı'daki kadınların % 28,0'ı obez olarak değerlendirilirken, Karataş'ta bu oran % 28,6 olarak bulundu. Toplamda ise bu oran % 28,3 olarak bulundu. Solaklı ve Karataş'ta yaşayan kadınların BKİ ortalamasını istatistiksel olarak karşılaştırdığımızda anlamlı bir fark bulunamadı. (t=0,288, sd=475, p>0,05). Araştırmaya katılan kadınların yaşları ile BKİ arasında olumlu, orta düzeyde çok anlamlı bir ilişki vardı (r=0,369, p=0,000). Evlilik süresi ile BKİ arasında olumlu, orta düzeyde, anlamlı bir korelasyon bulundu. (r=0,486, p=0,000). Gebelik sayısı ile BKİ arasında olumlu, orta düzeyde, anlamlı bir ilişki bulundu (r=0,360, p=0,000). Beslenme alışkanlıkları ile obeziteyi değerlendirdiğimizde; yoğurt, peynir, kırmızı et, yumurta, makarna, bitkisel ve hayvansal katı yağ, bal-pekmez-reçel, hamur işi-kek-börek tüketimi ile BKİ arasında olumlu, zayıf düzeyde, anlamlı bir korelasyon vardı. Kebap tüketimi ile BKİ arasında olumlu, orta düzeyde, anlamlı bir korelasyon vardı. Ekmek tüketimi ile BKİ arasında olumlu, güçlü düzeyde, anlamlı bir korelasyon vardı. Araştırmaya katılan kadınların % 4,6'sı (22) DM hastası iken, % 0,8'i (4) kadında glukoz intoleransı bulundu. DM olanlarda obezitenin daha fazla görüldüğünü tespit ettik (?2 =18,635, sd=1, p=0,000). Araştırmaya katılan kadınların % 19,7'sinin (94) HT hastası oldukları tespit edildi. Obezite ile HT arasındaki ilişkiyi değerlendirdiğimizde; HT hastalığı olanlarda obezite görülme sıklığı istatistiksel olarak anlamlı derecede yüksek bulundu. (?2 =52,649, sd=1, p=0,000). Kan lipidleri ile obezite arasındaki ilişkiyi değerlendirdiğimizde Total kolesterol, LDL kolesterol ve trigliserid arasında aynı yönde anlamlı bir ilişki mevcut iken HDL kolesterol arasında ters yönde anlamlı bir ilişki bulundu.SonuçAraştırmamızda yaş ve gebelik sayısı artıkça obezitenin daha sık görüldüğü, evlilikte geçirilen süre ile obezite arasında anlamlı bir ilişki olduğu, ayrıca diyette ; yoğurt, peynir, kırmızı et, yumurta, makarna, bitkisel ve hayvansal katı yağ, bal-pekmez-reçel, hamur işi-kek-börek kebap, ekmek tüketimi arttıkça obezitenin arttığı bulundu. DM ve HT olanlarda obezitenin daha sık görüldüğü ve obezite ile kan lipid değerlerinin yüksekliği arasında anlamlı bir ilişki olduğu bulundu. Bu tez çalışmasında da görüldüğü gibi obezite çok önemli bir halk sağlığı sorunudur ve bu sorunu önlemek için koruyucu sağlık politikalarının üretilmesi gerekmektedir.Anahtar Kelimeler: Beden Kitle İndeksi (BKİ), Kadın, Obezite