Adana İlinde Yaşayan Çölyak Hastalarının Beslenme Durum Düzeyinin Saptanması ve Yaşam Kalitelerinin Değerlendirilmesi

ÖZ: Bu çalışma, çölyak hastalarının beslenme durumlarını saptamak, glutensiz diyet uygulama durumlarını belirlemek, sağlıkla ilişkili yaşam kalitesini değerlendirmek ve beslenme durumları ile sağlıkla ilişkili yaşam kalitesi arasındaki olası ilişkiyi incelemek amacıyla yapılmıştır. Çalışmaya 19-65 yaş aralığında 170 çölyak hastası birey (128 kadın, 42 erkek) katılmıştır. Hastalara genel bilgilerini, sağlık durumunu, fiziksel aktivite durumunu, beslenme alışkanlıklarını, çölyak hastalarında sağlıkla ilişkili yaşam kalitesini, antropometrik ölçümlerini ve bir günlük besin tüketimini saptamaya yönelik anket uygulanmıştır. Çalışmaya katılanların yaş ortalaması 31.46±11.14 yıl, %51.2‘si bekar, %48.8‘i evli ve %41.8‘si lise mezunudur. Erkek bireylerin %33.3‘ü öğrenci, kadın bireylerin ise %44.5‘i diğer meslek grubundadır. Bireylerin %71.2‘si öğün atlamakta, %57‘si en sık öğle yemeğini atlamaktadır. Hastaların %84.1‘i glutensiz diyet uygulamaktadır. Hastaların günlük ortalama enerji alımları 1402.31+540.82 kkal, karbonhidrat alımı 149.15±79.36 g, protein alımı 44.48±20.54 g, yağ alımı 67.82±29.04 g‘dır. Günlük önerilen enerji alımının ortalama %62.06±23.29‘unu karşılamaktadır. Çalışmaya katılan kadın hastalar için ortalama yaşam kalitesi puanı 126.62±23.8, erkek hastalar için 136.40±25.94 olarak belirlenmiştir. Duygusal durum, gastrointestinal alt boyutlarında ve toplam puanda cinsiyete göre anlamlı bir farklılık belirlenmiştir (p<0.05). Bireylerin sosyal durum puanlarında medeni duruma göre anlamlı bir fark bulunmuştur (p<0.05). Yaşam Kalitesi Ölçeği toplam puanı ve diğer alt ölçeklere ilişkin puanlar diyet uyumuna göre anlamlı bir fark göstermemiştir (p>0.05). Bireylerin enerji ve besin öğelerinin günlük önerilen oranları karşılama yüzdeleri ile endişe alt ölçeğinden alınan puanlar arasında anlamlı ilişki bulunmamıştır (p>0.05). Çölyak hastalığı ömür boyu diyete uyum gerektirmekte ve yaşam kalitesi değerlendirmesi büyük önem taşımaktadır. Toplumda çölyak hastalığına ilişkin farkındalık oluşturulmalı ve daha çok çalışmalar yapılmalıdır. Anahtar Kelimeler: Çölyak, Glutensiz diyet, Beslenme, Yaşam kalitesi