Adana Karaisalı'da kırsal mirasın korunması ve sürdürülebilirliği: Aşağıbelemedik köyü örneği

Aşağıbelemedik, Türkiye'nin güneyinde, Adana ilinin Karaisalı ilçesine bağlı tarihi bir köydür. Köy, geleneksel taş evlerin özgün örneklerine sahip olması açısından önem taşımaktadır. Karaisalı bölgesinde özgünlüğünü koruyan ender köylerden olan bu köyün çalışma alanı olarak seçilmesinde etkili olan bir diğer ayırt edici özelliği de turistik bölgelere yakın olmasıdır. Geçmişte "Keşiştepe" olarak adlandırılan Aşağıbelemedik Köyü'nün büyük bir kısmı kayalık bir alana yerleşmiştir. Doğada kolay bulunması, ulaşılabilir ve ucuz olması nedeniyle; taş, evlerin yapımında kullanılan ana malzeme haline gelmiştir. Bu taş evleri yapan ustalar günümüzde hayatta olmadıkları için bu geleneksel yapım tekniğinin belgesel değeri bulunmaktadır. Yerel kültürün önemli bir parçası olan kırsal miras, binaların terk edilmesi veya bilinçsizce onarılması gibi etkenler nedeniyle tehdit altındadır. Somut mirasın yanı sıra gündelik yaşam pratikleri gibi somut olmayan miras unsurları da bu faktörlerden olumsuz etkilenmektedir. Günümüz koşullarına karşı savunmasız olması, kırsal mirasın korunması ve sürdürülebilirliği konusunda çalışmalar yapılmasını gerekli kılmaktadır. Aşağıbelemedik' in mevcut durumunu ve potansiyellerini anlamak için yerleşim ve yapı ölçeğinde analizler yerinde gözlem ve fotoğraflama yöntemleriyle yapılmıştır. Kendine has özelliği olan her yapı için envanter fişleri hazırlanmıştır. Ayrıca köyün sosyal, ekonomik ve fiziki durumunu belirlemek için bölge sakinleriyle görüşmeler yapılmıştır. Bu araştırmalar sonucunda elde edilen bulgular doğrultusunda Karaisalı ilçesinde kültürel ve doğal mirasın korunmasına yönelik bir kültürel rota planlaması fikri ortaya çıkmıştır. Aşağıbelemedik Köyü'nü ve çevresindeki turistik alanları içine alan bu kültürel rota sayesinde köyün kültürel ve doğal miras değerleri ile birlikte, köydeki hayatın yeniden canlandırılarak somut olmayan miras değerlerinin de korunması hedeflenmektedir. Aşağıbelemedik Köyü'nü koruma ve yaşatma amacı güdülerek yapılan çalışmalarda bütüncül bir koruma yaklaşımı benimsenmesi ve yöntem araştırmaları yapılırken toplumsal katılım ilkesinin göz önünde bulundurulması, bu süreçte dikkat edilmesi gereken ilkelerdendir. Anahtar Kelimeler: Aşağıbelemedik, kırsal miras, koruma, Karaisalı, kültürel rota