Adana Müzesi'nde bulunan haçlar

İnsanlık tarihinin vazgeçilmezi kabul edilen inanç sistemi, her dönemde farklılıklar gösterse de temelde değişmemiştir. İnançlar farklı şekillere bürünmüş ve insanlar her anlarında bunları yanında taşımak istemiştir. Roma döneminde ceza aracı olarak kullanılan çarmıh, İsa'nın çarmıha gerilmesi ve Bizans döneminde dinin resmi olarak ilan edilmesi ile kutsal bir simge halini almıştır. Zaman içerisinde haç, farklı anlamlar taşımış ve dönemin siyasi gücüne göre farklı şekiller almıştır. Hıristiyanlığın resmi din olarak kabulü sonucu kiliselerde belirli ve özel günlerde ayinler yapılmıştır. Liturji olarak adlandırılan bu ayinler/törenler kendi içinde doğum, imparatorluk, ölüm, vaftiz ve ökaristi (şükran) ayini olarak gruplara ayrılmıştır. Bu çalışmamızda ökaristi ayininde kullanılan ve Adana Müzesi'nde bulunan haçlar ele alınmıştır. Adana Müzesi teşhirinde ve arkeoloji deposunda yer alan haçlar kendi dönemleri içerisinde siyasi, sosyal ve ekonomik hayattan nasıl etkilenmiş, inanç sisteminde yeri nedir; bu, maden sanatına nasıl yansımış ve diğer kültürlerle etkileşimi nasıldır? gibi sorularla metot belirlenmiş böylelikle doğru bir kataloglama ve tarihlendirme yapılmıştır. Bir dönemin siyasi, sosyal ve ekonomik düzeyi hakkında doğru bilgiler, kazılarla gün yüzüne çıkarılmış eserler sayesinde ortaya çıkmıştır. Dolayısıyla Adana Müzesi envanterinde kayıtlı olan yüz altı (106) adet haçın dönemin maden sanatları ve ayinleri açısından değerlendirilmesi, bu çalışmada araştırma konusu olarak belirlenmiştir.