Adıyaman- Merkez, Kahta, Gerger, Samsat yöresi ağzı (İnceleme-metin-sözlük)

Kültürel varlığımızın temel taşlarından birisi de dilimizdir. Her dilde olduğu gibi Türk Dili'nin de kaynağını konuşma dili oluşturur. Bu nedenledir ki ağızların tam anlamıyla incelenmesi gerekmektedir. Dili besleyen damarlardan birisi olan ağızlar incelenirken geniş bir şekilde araştırma yapılmalıdır. Ancak böyle çalışmalarla dilimizin gelişimi, kuralları, tarihi hakkında bilgi sahibi olmamız mümkün olur.Yapılan bu çalışmada Adıyaman-Merkez, Kâhta, Gerger, Samsat yöresinin ağız özellikleri incelenmeye çalışılmıştır. Bu çalışma yapılırken idari sınırlar göz önünde bulundurulmaya çalışılmışsa da ağız bölgelerinin daha farklı olduğu gözlenmiştir. Bu sınırlar Atatürk Barajı'nın etkisiyle son zamanlar da daha da karmaşık hale gelmiştir.Araştırmamızı beş ana başlık altıda toplamamız mümkündür. ?Giriş ?bölümünde bölgenin coğrafi durumu ve tarihten bu yana olan etnik yapısı üzerinde durulmuştur.?İnceleme? bölümü ses bilgisi, yapı bilgisi, cümle bilgisi olarak üç başlıkta toplanmıştır. Ses bilgisi bölümünde bölgedeki ses değişiklikleri verilmiş bu değişiklikler yazı dili ile karşılaştırılarak izah edilmeye çalışılmıştır. İncelemede az da olsa metinlerde bulunmayan ses değişiklikleri metin dışı derleme olarak verilmiştir. Şekil bilgisi bölümünde kelime çeşitlerine yer verilmiş bunların yazı diliyle farklılıkları ortaya konulmuştur. Cümle bilgisi bölümünde derlemelerden elde edilen cümlelerin yapısı, sözcük grupları incelenmiştir.Ağız çalışmalarında en önemli unsur metinlerdir. İyi bir metinle ancak iyi bir çalışma ortaya koymak mümkündür. Metin derlemede yöre ağzını iyi konuşan, yöreden fazla dışarı çıkmamış, okuma yazması olmayan kişiler seçilmiş; bu kişilerin yapmacılığa kaçmadan konuşmasına dikkat edilmiştir. Bazı metinler de gizli kayıt yöntemi ile elde edilmiştir. Derlenen metinler yazıya geçirilirken bölge ağzının ses yapısını tamamen yansıtacak çeviri yazı işaretleri kullanılmıştır.?Sözlük? bölümünde anlam ve ses yönünden yazı dilinden farklılık gösteren kelimelere yer verilmiştir.Anahtar kelimeler: Adıyaman-Merkez, Kâhta, Gerger, Samsat, ağız, ses bilgisi, şekil bilgisi