Afet dönemlerinde yerel basının rolü ve işlevlerine dair bir araştırma: Malatya örneği

Medyanın işlevleri teknolojik imkânların gelişmesi ile birlikte birçok sahada işlerlik kazanmıştır. İnternetin dünyayı saran ağ yapısı ise medyanın işlevlerini çoğaltmakla kalmamakta, bilgiye erişim ve bilgiyi dağıtım anlamında medyayı sanılandan daha güçlü bir etkiler yumağına çevirmektedir. Afet ve afet yönetimi söz konusu etkilerin somut anlamda görüldüğü bir alandır. Doğal ya da yapay olsun sonuç itibariyle afetler toplumların sosyal ve ekonomik yapısını derinden etkilemektedir. Afet öncesi ve sonrasında gerek afet yönetimi açısından gerekse afetin etkilendiği tüm sahalardan bilgiyi almak açsından medya önemli rol oynamaktadır. Bilgiye erişmek afet yönetimi çerçevesinde kurumların hayati kararlar almasına zemin hazırlamaktadır. Bu bağlamda yerel basın; afet esnasında halkı bilgilendirme, kamu kurumlarıyla vatandaşlar arasında köprü kurma, kamu kurumlarının karar alma süreçlerine destek olma, yanlış bilgiyle mücadele etme, toplumsal dayanışmayı teşvik etme gibi birçok işlevi yerine getirmektedir. Bu çalışmanın amacı, 6 Şubat 2023 depremleri bağlamında Malatya yerel basınının afet yönetimindeki rollerini analiz etmektedir. Bu çalışmada 6 Şubat 2023 tarihinde meydana gelerek 11 ili kapsayan depremlerden ciddi şekilde etkilenen Malatya yerel basınının afet sürecinde oynadığı rolü ve işlevleri irdelemektedir. Çalışmada ayrıca Malatya yerel basınının afet öncesi ve sonrasında afet yönetimine olan katkısı da ele alınmaktadır. Bu çerçevede çalışmada nitel analiz yöntemlerinden görüşme yöntemi seçilmiş ve derinlemesine analiz yürütebilmek amacıyla Malatya'daki çeşitli yerel basın kuruluşlarında çalışan gazeteciler ve medya temsilcileri örneklem olarak seçilmiştir. Gerçekleştirilen görüşmeler sonucunda ulaşılan verilerden hareketle temalar belirlenmiş ve temaların değerlendirilmesi neticesinde birtakım sonuçlara varılmıştır. Belirlenen temalardan bazıları şu şekildedir: yerel basında hız ve erişim kolaylığı, yerel basında bilginin doğruluğu ve kapsamı, haberlerde kaynak kullanımı, yerel basın çalışanlarının afet haberciliği deneyimleri. Temalar ve görüşmeler sonucu yapılan değerlendirmeler neticesinde yerel basının kriz dönemlerinde yalnızca bilgi sağlayıcı değil, aynı zamanda toplumsal sorumluluk çerçevesinde birçok eğitici, yönlendirici ve denetleyici rolünün olduğu tespit edilmiştir. Bununla birlikte bu süreçte yerel basının teknik donanım eksiklikleri, yetişmiş tecrübeli basın mensubu eksikliği, maddi yetersizlikler, internet ve enerji kesintileri gibi ciddi yapısal engellerle karşılaştığı anlaşılmıştır. Çalışma sonucunda, yerel basının afet yönetiminin tüm aşamalarında daha etkin ve sürdürülebilir bir rol üstlenebileceği görülmüştür. Bu bağlamda, yerel basın kuruluşlarının afetlere karşı daha hazırlıklı hâle getirilmesinin, medya mensuplarına yönelik afet iletişimi eğitimlerinin yaygınlaştırılmasının ve merkezi kurumlarla daha sistematik bir iş birliği kurulmasının zorunlu olduğu görülmüştür.