Afet sonrası kentsel dirençliliğin coğrafi analizi: Battalgazi ilçesi (Malatya) örneği

Afetler, kentsel alanlarda büyük çaplı yıkımlara ve toplumsal krizlere yol açarak mekânsal, ekonomik ve sosyal dinamikleri köklü bir şekilde değiştirmektedir. Türkiye'nin aktif fay hatları üzerinde bulunması ve son yıllarda yaşanan büyük depremler, afet sonrası dirençlilik kavramının önemini daha da artırmıştır. Bu bağlamda, Malatya'nın Battalgazi ilçesi özelinde gerçekleştirilen bu çalışma, afet sonrası dirençlilik çalışmalarını coğrafi bir perspektifle ele alarak bölgedeki mekânsal ve toplumsal değişimleri analiz etmiştir. Araştırma kapsamında, Battalgazi ilçesinin coğrafi, jeolojik ve demografik yapısı incelenmiş; özellikle 6 Şubat 2023 Kahramanmaraş merkezli depremlerin bölgedeki etkileri değerlendirilmiştir. Çalışmanı birinci bölümünde afetin nüfus dağılımı, yerleşim alanları, altyapı sistemleri ve ekonomik faaliyetler üzerindeki yansımaları ele alınmıştır. Bu süreçte imar planlarında gerçekleştirilen değişiklikler, kentsel dönüşüm uygulamaları ve mekânsal planlama süreçleri analiz edilerek ilçenin afet sonrası yeniden inşa sürecindeki temel dinamikler ortaya konulmuştur. İkinci bölümde çalışmanın kavramsal çerçevesi anahtar kavram ve teoriler üzerinden tartışılmıştır. Üçüncü bölümde 6 Şubat depremlerinin ilçedeki etkilerini nüfus, yerleşme, iktisadi yapı ve arazi kullanımı parametreleri üzerinden değerlendirilmiştir. Dördüncü bölümde mekânsal, toplumsal ve ekonomik iyileştirmeler üzerinde durulmuştur. Beşinci bölümde ise Fuzzy AHP yöntemi kullanılarak bir deprem tehlike haritası üretilmiş ve bu haritanın afet risk yönetimi açısından kritik önemi ortaya konulmuştur. Özellikle olası depremler karşısında güvenli yerleşim alanlarının belirlenmesi ve mekânsal planlamada risk odaklı stratejilerin benimsenmesi gerektiği vurgulanmıştır. Bu çalışmada afet sonrası dirençlilik sadece mekânsal bir olgu olarak değil, aynı zamanda toplumsal ve ekonomik bir süreç olarak ele alınmaktadır. Toplumsal dayanıklılığın güçlendirilmesi için psiko-sosyal destek mekanizmalarının önemi vurgulanmış, ekonomik sürdürülebilirliği sağlamak adına istihdam, gelir çeşitliliği ve afet risk transferi gibi unsurlar değerlendirilmiştir. Sonuç olarak, bu çalışma, afet sonrası kentsel dirençlilik kavramını teorik ve uygulamalı bir perspektifle ele alarak, Battalgazi ilçesinin afet sonrası yeniden yapılanma süreci ve dirençliliğin geliştirilmesine dair bir değerlendirme sunmaktadır. Anahtar Kelimeler: 6 Şubat Maraş Depremleri, Afet Sonrası Dirençlilik, Battalgazi İlçesi, Malatya