Afganistan doğal kaynakları üzerinde güç mücadelesi

Afganistan, stratejik konumu ve devasa doğal kaynakların varlığı nedeniyle tarih boyunca her zaman küresel güçlerin ilgi odağı olmuştur. Afganistan, üç küresel hegemonun (İngiltere, Rusya ve ABD) nüfuzunu tecrübe eden ender ülkelerden biri olmuştur. İngiltere'nin hegemonyasının stratejik ve jeopolitik bir boyutu varken, Rusya ve ABD'nin hegemonyasının stratejik boyutu yanısıra Afganistan'ın bu iki süper güç tarafından işgal edilmesinin nedenlerinden biri de ülkenin yer altı zenginlikleri olduğu iddia ediliyor. Büyük güçlerin başta nadir toprak kaynakları olmak üzere dünyanın doğal kaynaklarını ele geçirme ve hakimiyet kurma mücadelesi 20. yüzyılın ikinci yarısından günümüze kadar yoğun bir şekilde devam etmiştir. Afganistan da bu güç mücadelesinden önemli ölçüde etkilenen ülkelerden biri olmuştur. Dolayısıyla bu çalışmada "Büyük Güç Siyaseti" kavramı kullanılarak büyük güçler ile bölgesel yükselen güçler arasında Afganistan'ın doğal kaynakları üzerindeki mücadelenin kapsamı, genişliği ve ciddiyeti analiz edilmiştir. Bu bağlamda Afganistan'ın zengin yer altı kaynaklarının yanı sıra, 2001 yılından sonra Afganistan'ın doğal kaynaklarına ilişkin yabancı ve yerli-yabancı şirketlerle imzalanan önemli sözleşmelerin çoğu, veri içerik analizi yöntemi ve nitel araştırma kullanılarak analiz edilmiştir. Anahtar Kelimeler: Afganistan, Büyük Güç Politikası, Güç Mücadelesi, Doğal Kaynaklar, Hegemonya