Afganistan özel ortaöğretim okullarında örgüt kültürünün örgütsel yaratıcılık üzerinde etkisi

Bu araştırmanın amacı eğitim örgütlerinde örgüt kültürünün örgütsel yaratıcılık üzerindeki etkisini özel ortaokullardaki öğretmenlerinin bakış açısıyla anlamak amacıyla yapılmıştır. Bu çalışma nitel bir araştırma modeline sahiptir ve görüşme yöntemi kullanılmıştır. Çalışma grubu Afganistan Kabil Şehrinde özel okullarda görev yapan 27 öğretmenden oluşmaktadır. Öğretmenler seçilirken farklı alanlarda, farklı yaşlarda, mevcut okuldaki görev süresinin farklı olmasına dikkat elde edilmiştir. Veri toplama aracını araştırmacı danışmanıyla birlikte geliştirilmiştir. Araştırma verileri bire bir görüşme yöntemiyle elde edilmiştir. Görüşmeler ses kaydına alınmış sonra metne dönüştürülmüştür. Katılımcıların görüşleri kodlanarak verilmiştir. Öğretmenler okullarının diğer okullardan farkını; okulun fiziksel mekânı ve ortamı, öğretim yöntemleri, öğretmenin kapasitesi ve yetenekleri, okulların olanakları, okulun kuralları, eğitim tesisleri, okul binası, yönetim biçimi, okul kültürü, çalışanların inancı ve yürütülen çalışmaların kalitesinde görmüşlerdir. Yine öğretmenler okullarının diğer okullardan farkını, okulun uygun atmosferi ve ortamı, öğretimin kalitesi, sınav sistemi, öğretmenlerin eğitimi, öğretmenlerin sorumluluğu ve okul bütçesi olarak görmüşlerdir. Öğretmenler örgüt kültürünü; bir örgütte geçerli olan ve üye davranışlarını yönlendiren bir dizi değerler, inançlar, alışkanlıklar, uygulamalar, davranışlar ve kurallar olarak belirterek, bir örgütü diğerinden ayıran özellikler olduğunu ifade etmişlerdir. Öğretmenler okullarının demokratik yönetime sahip olduğunu ve işgücüne odaklandıklarını ifade etmişlerdir. Öğretmenler okullarında uyum, iş birliği ve birlikte hareket etme kültürünün olduğunu ifade etmişlerdir. Öğretmenlerin çoğu, okuldaki hakim kültürün olumlu yönlerini dile getirirken bazıları okullarda kültürel sorunların olduğunu düzeltmesi gerektirdiğini belirtmiştir. Öğretmenler okullarında niteliğin nicelikten önce geldiği, iş birlikçi kültürün olduğunu ifade etmişlerdir. Öğretmenler okullarında birlik duygusunun hakim olduğunu, bireye önem verildiğini, insana değer verildiğini belirtmişlerdir. Öğretmenler yaratıcılığı, yeni bir fikirler, icatlar, ürünler ve hizmetler olarak görmektedirler. Öğretmenler okullarındaki yaratıcı uygulamaları; seminerler, destekleyici dersler ve aktif öğretim yöntemi olarak belirtilmiştir. Öğretmenler eğitim teknolojilerinin, laboratuvarların ve kütüphanelerin yaratıcı eğitim ortamı oluşturmada önemli olduğunu vurgulamışlardır. Öğretmenler okullarının yaratıcılığı desteklediğini ancak bütçelerinin yeterli olmadığını ifade etmişlerdir. Yaratıcılığı engelleyen hususları eğitim bakanlığının koyduğu kurallar ve prosedürler, öğretmenlerin bilgi eksikliği, kaynak eksikliği, destek eksikliği olarak belirtmişlerdir. Diğer yandan öğretmenlerin aldığı maaşın düşük olması, başka işler yapmak zorunda olmaları veya iki okulda derse girmeleri de yaratıcılığı engelleyen hususlar olarak ifade edilmiştir. Katılımcılar, okulun örgütsel kültürünün, üyelerin yaratıcılığı üzerinde doğrudan ve anlamlı bir etkisi olduğunu belirtmişlerdir. Örgütsel değerlerin içselleştirilmesi, yönetici davranışları, öğretmenlerin nitelikleri yaratıcılığının ortaya çıkmasında önemli faktörler olarak görülmüştür. Anahtar kelimeler: Örgüt kültürü, Örgütsel yaratıcılık, Ortaokul Öğretmenleri, Afganistan