Afrika'nın artan önemi ve afrika'da ÇİN-ABD rekabeti

Bu çalışmanın amacı, Afrika'nın önemini vurgulamak, Afrika'da etkinlik gösteren bölgesel ve küresel güçlerin faaliyetlerinin kısaca analizini yapmak ve kıtanın özellikle son yıllarda giderek artan önemine paralel olarak Çin ile ABD'nin Afrika'daki rekabetinin ekonomik, askeri, siyasi ve sosyo-kültürel analizini yapmaktır. Pek çok bölgesel ve küresel güç, Afrika'yla hem önceki ilişkilerinin bir uzantısı şeklinde ve hem de doğal zenginliklerinin paylaşılması ve pazar oluşturma gibi unsurlara istinaden bu kıtaya yönelik ilgilerini, özellikle 2000'li yıllardan sonra, yoğunlaştırmışlardır. Bu gelişmeler, özellikle son yıllardaki etkinlikleriyle öne çıkan ABD ve Çin'in bu kıta üzerindeki askeri, siyasi, ekonomik ve sosyo-kültürel faaliyetlerinin incelenmesi gerekli kılmıştır. Afrika'nın önemini arttıran bu rekabetin analizi yapılmadan kıtasal gelişmelerden haberdar olmak, hatta bu kıta üzerinde oynanan oyunları anlayabilmek ve doğru okuyabilmek imkansızdır.Bu çalışmanın kapsamı aşağıdaki şekilde belirlenmiştir. Son 30 yıldır uygulamaya koyduğu ekonomik reform süreciyle birlikte Çin ekonomisi hızla gelişmektedir. Buna bağlı olarak ortaya çıkan hammadde ihtiyacının ve son 10 yıldır izlediği aktif dış politikanın bir sonucu olarak Afrika kıtasına açılmak istemektedir. Diğer taraftan, ABD de kıtadaki bazı ülkelerden petrol çıkarılmaya başlanması ve askeri hedeflerinin gerektirmesi üzerine gözlerini tekrar Afrika'ya dikmiştir. Bu iki gücün kıtaya yönelik politikaları ve çıkarları, Çin ile ABD'yi bir rekabet ortamına sürüklemiştir.Bu çalışmada öncelikle Afrika'nın artan önemi incelenecektir. Ardından bölgesel ve küresel güçlerin bu kıta ile ilişkileri ele alınacaktır. Ancak tezin esas konusu kıtadaki faaliyetlerinin yoğunluğuyla dikkat çeken Çin ile ABD arasındaki rekabettir. ABD ile Çin'in genel rekabeti sınırlı bir biçimde incelendikten sonra Çin ile ABD'nin Afrika'daki askeri, siyasi, ekonomik ve sosyo-kültürel rekabeti analiz edilecektir.Bu çalışmada iki hipotez üzerinde durulmuştur. Birincisi, özellikle son 10 yılda Afrika'nın önemi arttığı için kıtada yoğun bir Çin-ABD rekabeti yaşanmaktadır. İkincisi, kıtadaki Çin-ABD rekabetinin sebepleri temelde Afrika'daki sömürge döneminden artakalan ve henüz tüketilmeyen petrol başta olmak üzere doğal kaynaklardan pay alma, pazar oluşturma ve kıtadan kendi çıkarlarına yönelik gelişen tehditlere karşı önlemler almadır. Bu bağlamda çalışmada aşağıdaki sorulara cevap aranacaktır. 21. yüzyılda Afrika'nın önemi neden artmaktadır ve Afrikalı devletlerin uluslararası politikadaki yeri ve önemi nedir? Bölgesel (Hindistan, Türkiye, Brezilya ve İran) ve küresel (AB, Rusya ve Japonya) güçlerin Afrika'ya yönelik politikaları nasıldır? Gerçekte bir Çin-ABD rekabeti var mıdır, varsa ne ölçüdedir? İki küresel gücün Afrika Kıtası'na yönelik politikaları ve faaliyetleri nelerdir? Bunların faaliyetleri Afrika'da bir rekabet ve çatışma ortamı oluşturmakta mıdır, oluşturmakta ise hangi yönlerden yaşanmakta ve ne aşamadadır?