Afşin Ağzı (İnceleme, Metinler, Sözlük)

ÖZ: Bu çalıĢmada, AfĢin ağzının ölçünlü dilden farklı yönleri belirlenmiĢ ve ayırıcı özellikleri tespit edilmeye çalıĢılmıĢtır. ÇalıĢmada 2015-2016 yılları arasında AfĢin ilçesine bağlı eskiden köy ve kasabayken 2012‟de mahalle konumuna geçmiĢ olan 39 yerleĢim yerinden yapılan 40 saatlik ses kayıtlarının 18 saati yazıya dökülmüĢtür. 39 yerleĢim yerinden derlenen ses kayıtlarından oluĢturulan metinler de “Metinler” baĢlığı altında toplanmıĢtır. ÇalıĢmanın veri tabanını bu metinler oluĢturmaktadır. Yazılı metinler de ses ve yapı açısından incelenmiĢ, bu incelemeler de Ses Bilgisi ve ġekil Bilgisi Bölümlerinde toplanmıĢtır. Bölgenin coğrafyası, iklimi, tarihi, etnik yapısı hakkında da “GiriĢ” kısmında kısaca bilgi verilmiĢtir. “Sözlük” kısmında derlenen metinlerde geçen ölçünlü dilde kullanılmayan ya da ses ve anlam farklılığıyla kullanılan sözcükler verilmiĢtir. Bunların dıĢında metinlerde geçmeyen fakat elimizdeki ses kayıtlarında bulunan veya sözlü derlemeler sırasında elde edilen söz varlığı birimleri de sözlüğe alınmıĢtır. Metinde geçen sözlük birimlerin metin ve satır numarası verilirken metinlerde geçmeyen birimlerde yer belirtilmemiĢtir. “AfĢin Ağzı” adlı bu çalıĢmayı seçmemizin sebebi, AfĢin ilçesine ve mahallelerine dair geniĢ çerçeveli bir derlemeye dayalı çalıĢmanın yapılmamıĢ olmasıdır. Anadolu Ağızlar atlasının ve dilbilgisinin hazırlanabilmesi için dil özellikleri incelenmedik bölgenin kalmaması gerekmektedir. Genel olarak eĢzamanlı ve betimlemeli olarak, yeri geldikçe artzamanlı ve karĢılaĢtırmalı bir çalıĢmaya gidilmiĢtir. ÇalıĢmaya kaynaklık eden kiĢiler AfĢin Ġlçesine bağlı mahallelerde yaĢayan ve mümkün olduğunca yöreden eğitim, ticaret veya herhangi bir sebeple göç etmemiĢ, yöre ağzını en iyi Ģekilde yansıtabilecek yaĢ ortalaması yüksek, çoğunluğu okur-yazarlığı olmayan kiĢilerden seçilmiĢtir. Anahtar Sözcükler: AfĢin ağzı, ses bilgisi, Ģekil bilgisi, AfĢin ağzının söz varlığı.