Ahkâmü'l-Külliyye 'Alâ tahvîl-i Sini'l-'Alem: Dil incelemesi, metin, Türkiye Türkçesine aktarım, sözlük, tıpkıbasım

Bu tez, İstanbul Araştırmaları Enstitüsü Kütüphanesinin Şevket Rado Yazma Eserler Kitaplığında ŞR_433 numarada kayıtlı bulunan 67 varaklık kitabın 1b-54b varakları arasında yer alan El-Ahkâmü'l-Külliyye 'alâ Tahvîl-i Sini'l-'Âlem adlı eser üzerine hazırlanmış bir dil çalışmasıdır. Eserin istinsah tarihiyle ilgili bir bilgi metin içinde bulunmuyorsa da eserin, metin içerisinde yer alan hesaplamalarda kullanılan H. 1138 / M. 1725-1726 yılları civarına yani Osmanlı Türkçesinin klasik sonrası dönemine ait olduğunu düşünüyoruz. Genel olarak ilm-i nücûm/ahkâm-ı nücûm özel olarak ise sini'l-alem konulu eserin müellifi yahut müstensihi bilinmemektedir. Çalışmamız; Ahkâm-ı Nücûm ve Eserin Vasıfları, Dil İncelemesi, Metin, Türkiye Türkçesine Aktarım, Sözlük ve Tıpkıbasım bölümlerinden oluşmaktadır. İlk bölümünde öncelikle ilm-i nücûm, ahkâm-ı nücûm ve Batlamyus'un evren teorisi temelli felek sistemi hakkında bilgi verilmiştir. Sonrasında bu ilmin Osmanlı ilim hayatındaki konumu kısaca değerlendirilmiş, Osmanlı Devletinde yüzyıllar boyunca varlığını devam ettirmiş olan müneccimbaşılık kurumunun gelişimi özetlenmiştir. Daha sonrasında Osmanlı sosyal ve siyasal hayatındaki konumu hakkında genel anekdotlar aktarılmış, son olarak eserin fiziksel özellikleri, içeriği, üslubu ve nüshaları hakkında bilgiler verilmiştir. Tezin ikinci bölümü olan Dil İncelemesi bölümünde eserin yazım özelliklerine değinilmiş, ses ve şekil bilgisi incelemesi yapılmıştır. Metin bölümünde eserin çeviriyazılı metni bulunmaktadır. Türkiye Türkçesine Aktarım bölümünde metnin Türkiye Türkçesine dil içi çevirisi yapılmıştır. Sözlük bölümünde eserin dizini alınmış genel sözlüğü hazırlanmış, tüm kelimelerin metinde kullanıldıkları anlamları verilmiş, coğrafi isimler sözlüğü oluşturulmuş, ilm-i nücûm sözlüğü hazırlanmış ayrıca metinde tespit edilen kelime grupları belirtilmiştir. Tıpkıbasım bölümünde üzerinde çalıştığımız metnin tıpkıbasımı yer almaktadır.