Ahlâkî çözülmelerin önlenmesinde Kur'ân-ı Kerîm'in rolü

Bu çalışmada, Albert Bandura'nın ortaya attığı sosyo-bilişsel bir mekanizma olan "Ahlâkî Çözülmeler" konusu âyetler ışığında incelenmiştir. Bir kavram olarak "Ahlâkî Çözülme" bireyin gerçekleştirmiş olduğu ahlâkî olmayan davranışları kendi iç dünyasında ahlâkileştirerek bu davranışa devam etmesidir. "Ahlâkî Çözülme Kuramı" sekiz sosyo-bilişsel mekanizmadan oluşmaktadır. Bu mekanizmalar: Ahlâkî meşrulaştırma, hafifletici kıyaslama, örtmeceli etiketleme, sonuçları azımsama, insan dışı görme, suç yükleme, sorumluluğun yer değiştirmesi ve sorumluluğun yayılmasıdır. Bu çalışmada, sözü edilen mekanizmalar açıklanmış, âyetlerde bulunan örneklerine yer verilmiştir. Ayrıca ahlâkî çözülmelerin önlenmesi amacıyla öz denetim yeteneğinin önemine değinilmiştir. Ahlâkî çözülmelere sebep olan yüksek kaygı, vesvese, hırs, şükür duygusundan yoksun olma gibi duygular anlatılarak ilgili âyetlere başvurulmuştur. Ahlâkî çözülmelerin önlenmesi amacıyla Kur'ân-ı Kerîm'de ahlâk inşasına, Hz. Peygamber'in ahlâkî örnekliğine yer verilmiştir. Sevginin ve iyiliğin ahlâkî çözülmeleri önlemedeki etkisi belirtilerek, insan hayatında özümsenmesinin gerektiğini tavsiye eden âyetlerden bahsedilmiştir. Faziletleri korumak, bağımlılıktan kurtulmak, duada güzel ahlâk istemek gibi ahlâkî çözülmeleri önleyebilecek değerler anlatılmıştır. Nitel bir araştırma tekniğiyle ele alınan bu çalışma, şimdiye kadar yapılmış çalışmalara katkı sunmakta, tefsir ilmi açısından bu konunun detaylı işlenmesine zemin hazırlamaktadır. Bu çalışma "Ahlâkî Çözülme"ler konusunda araştırma yapan araştırmacıların daha önce yapılan çalışmalarda bulunmayan, konunun âyetlerle ilişkisini ve âyetlerin önerdiği çözümleri açıklayan bir özelliğe sahiptir. Ayrıca bu çalışmanın Temel İslam Bilimleri alanında yapılacak diğer çalışmalara da katkısının olacağı düşünülmektedir.