Ahlâki değerlerin ekonomideki yeri

Ahlâk, bireyin yaşam alanının bütününde etkili olan, bireyin tutum ve davranışlarını yönlendiren bir dizi kurallar bütünüdür. Bu bağlamda, bireyin iktisadi aktör olarak gündelik hayatta aldığı kararlar ve tercihler ahlâktan soyutlanamaz. Dolayısıyla ahlâk ve iktisat arasındaki ilişki/etkileşim insanlık tarihi kadar eskidir. Bu süreç, mantıksal pozitivizmin bilimsel kuralları açıklaması ve neoklasik iktisat kuramının ahlâkı ve moral değerleri iktisat alanına dâhil etmemesi nedeniyle on yedinci yüzyıldan günümüze dek kesintiye uğramışsa da söz konusu ilişki güncelliğini yeniden yakalamaya başlamıştır. İktisadi faaliyetlerin belirli bir düzen içinde gelişmesini sağlayan iktisadi sistemlerin ahlâk ve etik ile olan ilişkisi önemli bir yer tutmaktadır. Sosyalist ekonomik düzenin güncelliğini ve yaygınlığını kaybetmesiyle birlikte üzerinde en çok tartışılan konu piyasa ekonomisi ve ahlâk arasındaki ilişkidir. Bu yaklaşım, dünyada halen en yaygın iktisadi sistem olan piyasa ekonomisinin ahlâk ile ilişkisinin ne/nasıl olması gerektiğine dair bir perspektifin belirlenmesine olan ihtiyacı da belirlemektedir. Piyasaların etkin ve verimli bir şekilde işlemesine, maliyetlerin minimize edilmesine zemin hazırlayacak faktörlerin başında, iktisadi aktörlerin ahlâk ve moral değerlerle donatılması gerekmektedir. Anahtar Kelimeler: Ahlâk, İktisat, Piyasa Ekonomisi, Sosyalist Ekonomik Sistem.