Ahmed b. Muhammed el-Bennâ ed-Dimyâtî (Ö.1117/1705) ve kıraat ilmindeki yeri

Miladi on yedinci yüzyılın sonu ve on sekizinci yüzyılın başlarında yaşayan Ahmed b. Muhammed el-Bennâ ed-Dimyâtî (ö. 1117/1705) yazdığı eserlerle dikkat çeken ancak hak ettiği şekilde çalışma ve araştırmalara konu olmamış bir müelliftir. Özellikle kıraat alanındaki ilmi birikiminin yanında hadis ve tasavvuf alanlarında da ilmi derinliği olan bir şahsiyettir. Bu çalışmada kıraat ilmine önemli katkıları olan müellifin hayatı, ilmi kişiliği, İthâfü fudâlâi'l-beşer adlı eserinin özelinde kıraât ilmindeki yeri konu edinilmiştir. Çalışma, giriş ve iki ana bölümden oluşmaktadır. Giriş kısmında kıraat ilminin amacı, önemi, mahiyeti, Hz. Peygamber, sahabe ve tabiin döneminde kıraat, on dört kıraat imamı, ravileri, kıraat ilmine ait kavramlar ele alınmıştır. Birinci bölümde müellifin yaşadığı ilmi çevre, ilmi yolculukları, hocaları, öğrencileri, kıraat ilmindeki senedi, eserleri çerçevesinde şekillenmiştir. İkinci bölümde ise İthâfü fudâlâi'l-beşer adlı eserinin üzerinden Ahmed b. Muhammed el-Bennâ'nın kıraat ilmindeki yeri ele alınmıştır. Eser kıraat alanıyla ilgili özellikle ilk dönemlerde telif edilen eserlerden istifade etmiş ve ihtilaflı konularda değinmiştir. l-Bennâ eserindeki metotta önce konuyu açıklamış sonra konu hakkında rivayetleri verip tenkid edeceği konuyu delilleri ile beraber öne sürerek ilk dönem kaynakları ile eleştirme yoluna gittikten sonra kendi görüşünü de ortaya koymuştur. Bu yönü ile eser ilmi bir eser ve kıraât ilmi için başucu kaynakları arasında yer almayı başarmıştır. Ancak eser hakkında Diyanet İslam Ansiklopedisinde el-Bennâ maddesinin dışında ülkemizde ciddi bir çalışma söz konusu değildir. Bu yönüyle söz konusu araştırmamız bir ilk olacaktır. Buradan hareketle bu çalışmanın Kur'ân-ı Kerim ve kıraat ilmi hakkında bazı meselelerin bilinmesine veya anlaşılmasına katkı sağlayacağını ümit ediyoruz