Ahmet Kutsi Tecer Tiyatrosu üzerine bir inceleme

Tiyatro; oyuncu, sahne, izleyici, metin vb. öğelerin tümünü birlikte içeren ve tarihi antik çağlara dayanan kolektif bir sanat dalıdır. Tiyatronun, göstermeye ve anlatmaya dayalı olmak üzere iki boyutu vardır. Tiyatro, bir sahne faaliyeti olmakla birlikte bu sanat dalının yazılı şekilleri olan piyesler tiyatroyu aynı zamanda edebî bir tür yapmaktadır. Şair kimliğinin yanı sıra piyes yazarı kimliğiyle de ön plana çıkan Ahmet Kutsi Tecer'in elimize ulaşan beş piyesi bulunmaktadır. Sanat anlayışını halk edebiyatı geleneği içerisinde yoğurmuş olan Tecer, şiirde olduğu gibi tiyatroda da "bizde tiyatro" anlayışını benimsemiştir. Cumhuriyet dönemi şairi olan ve bu dönemde yapılan inkılâpları yakından takip edip destekleyen Tecer, Batı'da yakından tanık olduğu tiyatroyu kendi toplumunun ananeleri çerçevesinde yeniden şekillendirmeye çalışmıştır. Halktan bağımsız, kopuk bir sanat anlayışı olamayacağını savunan Tecer, bu görüşlerini tiyatroda da sürdürmüş ve piyeslerini bu doğrultuda kaleme almıştır. Tecer'in bilinen on bir piyesi olmasına rağmen bunlardan sadece dördü kitap olarak basılmış ve günümüze ulaşmıştır. Diğer piyeslerinin bir kısmı sadece oynanmış, bir kısmı ise tamamlanmamıştır. Küçük yaşlardan itibaren tiyatroyla ilgilenen Tecer, şiirlerinde olduğu kadar piyeslerinde de halk kültürünün ve malzemesinin kullanılmasından yana olmuştur. Sanat anlayışında folklordan faydalanılması gerektiğini düşünen Tecer, piyeslerinde bunun yanı sıra çağdaş tekniklerden de yararlanmıştır. 1947 yılında basılan ve defalarca sahneye konulan ilk piyesi Köşebaşı'nda İstanbul'un eski bir semti olan Rüstempaşa'nın gündelik mahalle hayatı anlatılmıştır. Daha sonra Nüvit Özdoğru tarafından The Neighbourhood adıyla İngilizceye çevrilen bu eser Tecer'in en bilindik ve en başarılı eseridir. 1941-1942 yılları arasında Ülkü Mecmuası'nda tefrika edilen ve 1949'da sahnelenen Koçyiğit Köroğlu piyesi konusunu "Köroğlu" destanından alır. Bir Pazar Günü (1959) adlı piyesinde Tecer, kültür yozlaşması ve değerler çatışmasını orta oyunu içeriğiyle çağdaş bir tekniğe uyarlamıştır. Satılık Ev'de (1961) sahteciliği, yozlaşmayı ve taklitçiliği yenilik sayan insanları eleştirmiştir. Bunların yanı sıra tez çalışmamız esnasında daktilo metnine ulaştığımız ve çalışmamıza dâhil ettiğimiz Yazılan Bozulmaz piyesindeyse köy yaşamını ve kaderi işlemiştir. Ahmet Kutsi Tecer'in tiyatroya verdiği büyük öneme rağmen onun bu yönü üzerinde müstakil bir çalışma yapılmamıştır. Bu konuda ilk olan tez çalışmamız "Giriş", "Ahmet Kutsi Tecer Tiyatrosunun Kaynakları" ve "Ahmet Kutsi Tecer'in Piyeslerinin İncelenmesi" olmak üzere üç bölümden oluşacaktır. Tezimizin asıl konusunu oluşturan "Ahmet Kutsi Tecer'in Piyeslerinin İncelenmesi" kısmı "kurgu", "temalar", "bakış açısı ve anlatıcı", "şahıs kadrosu", "mekân", "zaman" ve "anlatım teknikleri" olmak üzere yedi alt başlık altında ele alınacaktır. Bu doğrultuda çalışmamızın konusunu oluşturan Koçyiğit Köroğlu, Yazılan Bozulmaz, Köşebaşı, Bir Pazar Günü ve Satılık Ev piyesleri nitel araştırma yöntemleri kullanılarak incelenecektir.