Aile hekimliği polikliniklerine periyodik sağlık muayenesi için gelen hastalarda diyabet risk skorlaması ve yaşam kalitesinin değerlendirilmesi

Amaç: Bu çalışmada FİNDRİSK diyabet riski ile SF-36 yaşam kalitesi arasındaki ilişkinin değerlendirilmesi amaçlanmıştır. Yöntem: Araştırmamız Akdeniz Üniversitesi Tıp Fakültesi Hastanesi Aile Hekimliği Polikliniklerine periyodik sağlık muayenesine gelen hastaların FİNDRİSK diyabet risk skoru ve SF-36 yaşam kalitesi anketinin değerlendirildiği kesitsel bir çalışmadır. Katılımcıların diyabet risk skoru değerlendirmek için FİNDRİSK diyabet risk skorlaması seçilmiştir. Yaşam kalitesini değerlendirmek için ise SF-36 yaşam kalitesi anketi seçilmiştir. FİNDRİSK ve SF-36 katılımcılara çalışmacı tarafından yüz yüze uygulanmıştır. Veriler, SPSS ver. 22.0'ı kullanarak analiz edilmiştir. Karşılaştırmada Mann Whitney U testi, Kruskal-Wallis testi ve Spearman korelasyon analizi kullanılmış ve p<0,05 değeri anlamlı olarak kabul edilmiştir. Bulgular: Çalışmamıza 188'i (%60,8) kadın, 121'i (%39,2) erkek 309 kişi katılmıştır. Katılımcıların yaş ortalaması 37,67±13,42'dir. FİNDRİSK risk skorlamasına göre katılımcıların %30.7'si düşük riskli, %26.2'si hafif yükselmiş riskli, %16.8'i orta riskli, %20.7'si yülsek riskli ve %5.5'i çok yüksek riskli olarak bulunmuştur. Katılımcıların SF-36 yaşam kalite ölçeği alt gruplarının ortalama puanları sırasıyla: fiziksel fonksiyon ortalaması 81,55±17,27; fiziksel rol güçlüğü ortalaması 69,82± 37,33; emosyonel rol güçlüğü ortalaması 66,34±37,84; enerji/canlılık/vitalite ortalaması 57,31±20.90; ruhsal sağlık ortalaması 68,45 ± 17,92; sosyal işlevsellik ortalaması 73,87 ± 24,79; bedensel ağrı ortalaması 74,02±23,79; genel sağlık algısı ortalaması 60,29± 20,78'dir. Diyabet risk skorlama puanları yükseldikçe yaşam kalitesi puanları istatistiksel olarak anlamlı oranda azalmaktadır (p<0,05). FİNDRİSK diyabet risk skorlamasının bileşenlerinin yaşam kalitesi üzerine etkileri ayrı ayrı incelenmiştir. Yaş arttıkça fiziksel fonksiyon, fiziksel rol güçlüğü ve genel sağlık algısı puanları azalmıştır (p<0,05). BKİ ve bel çevresi arttıkça yaşam kalitesinin tüm bileşenlerinin puanları istatistiksel olarak anlamlı oranda azalmaktadır (p<0,05). Yeterli egzersiz yapma yaşam kalitesinin tüm bileşenlerini olumlu etkilerken hipertansiyon varlığı ve kan şekeri yüksekliği olumsuz etkilemektedir (p<0,05). Ailede diyabet öyküsü olması yaşam kalitesinin emosyonel rol güçlüğü ve ruhsal sağlık dışındaki diğer bileşenlerini olumsuz etkilemektedir (p<0,05). Sonuç: FİNDRİSK risk skorlaması diyabet risk kategorileri ile yaşam kalitesi bileşenleri arasında ters yönlü korelasyon vardır. Düşük SF-36 puanları diyabet gelişme riskiyle büyük ölçüde ve doğrudan ilişkilidir. FİNDRİSK diyabet risk puanı arttıkça SF-36 yaşam kalitesi bileşenleri puanları düşmektedir. FİNDRİSK skorlamasının bileşenleri olan fiziksel aktivite eksikliği, obezite, hipertansiyon, sınırda veya yüksek kan glukozunu iyileştirmeye yönelik girişimler diyabeti önleme ya da geciktirme yanında kişilerin yaşam kalitesini de olumlu yönde etkileyecektir. Anahtar kelimeler: FİNDRİSK, SF-36, diyabet, diyabet risk skoru, yaşam kalitesi