Akciğer kanseri nedeniyle torasik radyoterapi alan hastalarda radyasyona bağlı hasar gelişiminin akciğer ultrasonografisi bulguları ve KL-6, TGF-Beta, IFN-Gama ile ilişkisi

Giriş ve Amaç: Radyasyon pnömonitis (RP) radyoterapi (RT) uygulanan hastalarda gelişen değişik şiddette semptomlarla seyrederek tedavi sürecini olumsuz etkileyebilen pulmoner bir toksisitedir. Çalışmamızın temel amacı akciğer kanseri nedeni ile toraks bölgesine radyoterapi uygulanan hastalarda akciğer ultrasonografisi (AUS) ile B çizgileri takibinin radyasyon pnömonitis tanısını erken koymadaki etkinliğini değerlendirmektir. İkincil amaç olarak da TGF-Beta, IFN-Gama, KL-6 moleküler düzeylerinin RP gelişimi ile ilişkisini değerlendirmektir. Materyal ve Method: Akciğer kanseri tanısı ile küratif radyoterapi planlanan 54 hasta çalışmaya alınmıştır. Hastalar radyoterapi öncesi (Kontrol 0), radyoterapi bitimi (Kontrol 1), radyoterapi bitiminden sonraki 1,5-2 aylık dönem (Kontrol 2) ve radyoterapi sonrası 4-6 aylık dönem (Kontrol 3) olmak üzere prospektif olarak değerlendirilmiştir. Hastaların klinik ve radyografik bulguları, akciğer ultrasonografi bulguları ayrıntılı olarak kaydedilmiştir. Her bir akciğerin anterolateral kısmı parasternal, midklavikuler, anterior aksillar ve orta aksillar hat boyunca; posterior kısmı ise paravertebral, midskapular ve posterior aksillar hat boyunca incelenmiştir. Her hat üst ve alt olarak iki bölgeye ayrılmış olup her bir bölgedeki B çizgisi sayıları ve diğer patolojik ultrason bulguları her iki akciğer için kaydedilmiştir. Hastaların kontrolleri sırasındaki TGF-Beta, IFN-Gama, KL-6 düzeylerini ölçmek için serum örnekleri alınmıştır. Radyasyon pnömonitis tanısı klinik bulgular ve hastaların toraks bilgisayarlı tomografi (BT) bulguları değerlendirilerek konulmuştur. RP skorlaması RTOG kriterlerine göre yapılmıştır. Sürekli değişkenler için normal dağılım varsayımı Kolmogorov Smirnov testi ile kontrol edilmiş olup normal dağılım göstermeyen veriler medyan (25. ve 75.persantiller) olarak sunulmuştur. Bulgular: Çalışmaya radyoterapi tedavisi tamamlanan 54 hasta dahil edilmiştir. Bu hastalardan 36'sı 4-6 ay değerlendirmesini tamamlamıştır. Hastaların 52'si erkek, 2'si kadın idi. Ortalama yaş 65 idi. Hastaların 22'sinde (%40,7) radyasyon pnömonitis saptanmıştır. Olguların yarısında (n:11) RT sonrası ilk 2 ayda diğer yarısında (n:11) ise RT sonrası 4-6 ay arasında RP tanısı konulmuştur. Yapılan analizde, RP gelişen (medyan:10,00; 25-75%:-6,00-18,00) ve RP gelişmeyen (medyan:1,00; 25-75%:-7,50-10,50) hastaların 1. kontrol dönemi ile 2. kontrol dönemi B çizgi sayılarındaki değişim anlamlı bulunmuştur (p=0,041). Üçüncü kontrolde değerlendirmesi yapılabilen 36 hastada ise, B çizgi sayıları RP saptanan hastalarda (n:18) saptanmayanlara göre anlamlı derecede yüksek idi (medyan: 53 vs 10, p: 0,001). İkinci ile üçüncü kontrol arasındaki B çizgi sayılarındaki artış RP gelişen hastalarda anlamlı olarak yüksekti ( medyan: 10.5 vs -6.0, p:0,003). Receiver operating characteristic (ROC) analizi, tümörün bulunduğu hemitoraks tarafındaki toplam B-line sayısının RP gelişimini öngörme yetisini değerlendirmek amacıyla yapılmıştır. Tümör ile aynı taraf hemitoraksta toplam B çizgi sayısı için eğri altındaki alan 0,819 olarak hesaplanmıştır. B çizgi sayısı için kestirim değeri 14 olarak alındığında duyarlılık %85,71 (%95 Güven Aralığı: 63,7-97,0), özgüllük %80,00 (%95 Güven Aralığı:51,9-95,7) olarak hesaplanmıştır. Radyasyon pnömonitis gelişimi açısından radyoterapi dozları ve moleküler belirteçler (TGF-Beta, IFN-Gama, KL-6) analiz edilmiş olup anlamlı farklılık gözlenmemiştir. Sonuç olarak; Radyoterapi alan hastalarda, radyoterapi sonrası ilk 2 ay içinde yapılan akciğer ultrasonografisi değerlendirmesinde B çizgi sayısındaki belirgin artış radyasyon pnömonitis gelişimi için uyarıcı nitelik taşıyabilir.